Чувашские стихи про маму на чувашском языке чувашских поэтов

Содержание

Поздравления на чувашском языке (Салам сӑмахӗсем)

Юбиляру: Аллӑ ҫул — паллӑ ҫул (Пятьдесят лет — заметная дата).

Пожелание уезжающим (путешественнику): Каяс ҫул такӑр пултӑр, ларас вырӑн типӗ пултӑр! (Пусть дорога для ходьбы будет ровной, а место для отдыха — сухим!)

Пожелание невесте: Ӗмӗрӳ сурпан пек вӑрӑм пултӑр, хушпу кӗмӗлӗ пек ҫутӑ пултӑр! (Пусть век будет долгим как сурбан, светлым как монета на хушпу! )

Пожелания юбиляру:

Сакӑр сӑхман, хӗрӗх кӗпе ҫӗтмелле пултӑр! (Износить вам восемь кафтанов, сорок пар белья!)

Пурӑнас ӗмӗр вӑрӑм пултӑр, вилес кун канлӗ пултӑр (Чтобы жизнь была долгой, смертный день — спокойным).

Сывлӑху чӑваш юманӗ пек ҫирӗп, ӗмӗрӳ аслӑ Атӑл пек анлӑ, утас ҫулу такӑр, вӗҫес пӗлӗтӳ уяр пултӑр. Мӑнукусем куҫ тулли телей парнелеччӗр, сӑн-питӳ ялан савӑнӑҫпа ялкӑштӑр, ҫӗр ҫинчи мӗн пур таси, ырри, телей кӳрекенни санпа пӗр ҫулпа уттӑр.

Ан чирле, ан ватӑл нихӑҫӑн, пул хаваслӑ, кӑмӑллӑ ялан.

Ӑшшуна паратӑн ҫке чунтан, эсӗ хаклӑ пире ылтӑнран.

Ҫул хыҫҫӑн ҫул иртсе хыҫӑ юлсан та,

Эс уншӑн ан кулян, ан пӑшӑрхан,

Пул сывлӑхлӑ ялан, ҫапла пулсассӑн –

Укҫаллӑ этемрен те эс пуян.

Юман пек ҫирӗп сывлӑх, сурпан пек вӑрӑм ӗмӗр, иксӗлми телей сунатпӑр.

Саншӑн ҫутаттӑр илемлӗ ҫут ҫалтӑр,

Саншӑн ҫӗклентӗр ӑшпиллӗ хӗвел.

Савӑк сар кайӑк ҫӗн юрӑ ҫураттӑр,

Ырлӑх, телей кӳтӗр ҫак юбилей.

Ҫуралнӑ кунпала салам сана, аннеҫӗм

Чи ҫирӗп сывлӑх та телей сана, чӗкеҫӗм!

Тӑватпӑр тав сан ҫепӗҫ алсене,

Сан тимлӗхне, ачашӑн ҫуннине,

Чирлесен пӗр куҫ хупманнине…

Нихӑҫан та тав туса пӗтереймӗн!

Ҫак кун ҫуралнӑ эсӗ ҫӗр ҫине,

Ытарайми, чи хаклӑ ҫын –Анне!

Хурҫӑ пек ҫирӗп сывлӑх, иксӗлми телей сунатпӑр.

Пурӑнма сунатпӑр ҫӗр ҫулччен,

Пултӑр сывлӑх мӗн ватӑличчен.

Эс пурри пире савӑнтарать

Пур тӑван та сана саламлать.

Сывлӑхӑр чул пек ҫирӗп, утас ҫулӑр тумхахсӑр пултӑр, чӗрӗр ҫурхи кун пек юрлатӑр.

Нумай ырлӑх сунатпӑр

Вӑрӑм ӗмӗр пиллетпӗр.

Вӑй-халу пултӑр иксӗлми,

Утсам пурнӑҫ ҫӳлӗпе пӗр такӑнми.

Ӑшӑ чун, ырӑ кӑмӑл санра

Ҫӑлкуҫ шывӗ пекех иксӗлмест.

Тӗнчере эс пурришӗн Турра

Тав тумашкӑн сӑмах та ҫитмест.

Саншӑн ҫутаттӑр илемлӗ ҫут ҫӑлтӑр,

Саншӑн ҫӗклентӗр ӑшпиллӗ хӗвел.

Савӑк саркайӑк ҫӗн юрӑ юрлатӑр,

Сунатӑп сывлӑх та пысӑк телей.

Сирӗн пурнӑҫ – пирӗншӗн ыр тӗслӗх,

Ӑмсанатпӑр чӗререн сире.

Ҫут мерчен пек кӗмӗл тӗслӗ

Ҫӳҫӗрсем ҫинче выртать тӗтре.

Кил тӗрекӗ – атте, чун тӗрекӗ – анне,

Йышӑнсамӑр тӑван ачӑрсен саламне.

Сиртен хаклӑ ҫынсем урӑх ҫук тӗнчере,

Сирӗн ҫутӑ сӑнарӑр пирӗн чун-чӗрере.

Пире чун парса тӗрӗс-тӗкел пӑхса ӳстернӗшӗн, ӑс панӑшӑн ҫӗре ҫити пуҫ таятпӑр.

Сан сывлӑху тӗреклӗ пултӑр,

Ҫӑлкуҫ пек тӑтӑр вӑл тапса.

Телей хӗвелӗ саншӑн ҫӳнтӑр,

Ҫапла калатпӑр ыр сунса.

Сывлӑхӑр хурҫӑ пек ҫирӗп, кӑмӑлӑр сар ҫу пек ҫемҫе, пурнӑҫӑр телейлӗ пултӑр. Малашне те пархатарлӑ ӗҫре чуна хурса ӗҫлеме вӑй-хӑват сунатпӑр. Ҫумӑрта яланах ҫывӑх ҫыннӑрсемпе шанчӑклӑ тусӑрсем пулччӑр. Ачӑрсемпе савӑнса, ырӑ курса пурӑнмалла пултӑр.

Ӑшӑ чун, ырӑ кӑмӑл сирте

Ҫӑлкуҫ шывӗ пек иксӗлми.

Тӗнчере эсир пурришӗн Турра

Тав тумашкӑн сӑмах та ҫитмест.

Кӗреш юман пек ҫирӗп сывлӑх, тулӑх пурнӑҫ, тулли телей, ҫӑлкуҫ пек тапса тӑракан вӑй-хӑват сунатпӑр. Хуйхӑ-суйхӑ санран аякран пӑрӑнса ирттӗр, ӗмӗтӳсем пурнӑҫӑ кӗрсе пыччӑр. Нумай-нумай ҫул пире савӑнтарса пурӑнмалла пултӑр.

Вӑрӑм пултӑр санӑн ӗмӗрӳ,

Хурҫӑ евӗр пултӑр сывлӑху,

Ҫӑлкуҫ евӗр таптӑр вӑй-халу,

Умра ҫиҫтӗр тулли телейӳ.

Пурӑн ӗмӗр савӑнса,

Пурнӑҫ илемне туйса!

Пурнӑҫра телей пилленӗ,

Ӑс парса ырра вӗрентнӗ,

Ҫунатсем парса вӗҫтернӗ!

Ҫул хыҫҫӑн ҫул иртсе хыҫа юлсан та,

Эс уншӑн ан кулян, ан пӑшӑрхан,

Пул сывлӑхлӑ ялан, ҫапла пулсассӑн –

Укҫаллӑ этемрен те эс пуян.

Ҫакӑ чаплӑ юбилей

Кӳтӗрех сана телей.

Пач ан ватӑл, пул маттур!

Юбилей телей ҫеҫ илсе килтӗр,

Хуйхӑ-суйхӑ ирттӗр айккинчен.

Ырлӑх – сывлӑх Турӑ парнелетӗр,

Эпир хисеплетпӗр чӗререн.

Аллӑ ҫул – нумай-и вӑл, сахал-и –

Пурнӑҫ шав шӑвать-ха малалла.

Сан ҫинчен начаррине кам калӗ,

Тӗллевре – ырӑ ӗҫ тумалла!

Санпала эпир мӑнаҫланатпӑр

Тӑван халӑхшӑн чунтан тӑрӑшнӑран.

Сывлӑх, ӑнӑҫу, телей сунатпӑр,

Тав тӑватпӑр пӗтӗм кӑмӑлтан.

Ылтӑн туй ячӗпе саламлатпӑр сире,

Килӳшӳллӗн тапайтӑр ялан ик чӗре,

Пурнӑҫра юрату вӑй парса тӑрсан,

Ватлӑх тартӑр ситен аякран-аякка.

Салам сӑмахӗсене хаҫат-журнал тӑрӑх хатӗрленӗ.

Источник

Чувашия в поэзии

Порфирий Афанасьев

Родной республике

Василий Давыдов-Анатри

Расти и крепни, край чувашский.

Лидия Кубашина

Хвала тебе, Чувашия, мой дом!
И имя, и язык твой — сердцу свято.
Дубравами и хмелем, и трудом,
И песнями, и вышивкой богата.
Жива в узорах древних нити сила,
Связавшая народы в их судьбе, —
Ты будешь жить во мне, моя Россия
Пока живет Чувашия в тебе.

Кубашина, Л. М. Хвала тебе, Чувашия, мой дом!
// Кубашина, Л. М. Еще один сюжет : стихи
/ Лидия Кубашина.
– Чебоксары, 2001. – С. 38.

Аркадий Лукин

Сывлăш

Тăван çĕршыв!
Эс сывлăш, тетĕп, –
Ман сансăр шух чĕрем тапмасть.
Ман сансăр сывламасть ÿпке те,
Ман сансăр çамрăк чун çунмасть.
Таса та селĕм пултăр сывлăш –
Лартатпăр йывăç-чечексем.
Уç сывлăшра вара çут сывлăм
Шăрçа тăвать мерчен чиксе.
Уç сывлăш пултăр…
Кайăк-кĕшĕк
Шăрантарать хавас юрра;
Уй-хирĕ, улăхĕ ем-ешĕл,
Ик куç тулли вăрман – умра.
Тÿсейĕп çăкăрсăр та шывсăр,
Чун пур пĕр ялкăшĕ çап-çут.
Анчах та Сывлăшсăр-Çĕршывсăр
Пурнаймăп эпĕ пĕр минут.
Тăван çĕршыв!
Эс сывлăш, тетĕп, –
Ман сансăр шух чĕрем тапмасть.
Ман сансăр çырăнмасть йĕрке те,
Ман сансăр çамрăк чун çунмасть.

// Лукин, А. В. Çĕнĕ уйăх : сăвăсем
/ Аркадий Лукин.
– Шупашкар, 1963. – С. 3.

Воздух

Мой край —
Мой воздух животворный!
Я говорю тебе, любя:
Ты есть — и дышится просторно,
Остыло б сердце без тебя.
Мой край родной,
Мой воздух чистый,
Мои волшебные леса!
Надела светлое монисто
На луг вечерняя роса.
Мой край родной,
Мой воздух свежий,
Судьба законная моя!
Мы землю-мать цветами нежим
Под ликованье соловья.
Приму беду без укоризны, —
Нужда и голод не сомнут,
Но я без матери-Отчизны
Не проживу и двух минут.
Мой край,
Мой воздух животворный,
Тобой дышу, не надышусь,
Тебе хоть строчкой стихотворной,
Хотя бы словом,
Но – сгожусь!

// Лукин, А. В. Воздух : стихи, поэма
/ Аркадий Лукин ; пер. с чуваш. Ивана Смирнова.
– Чебоксары, 1983. – С. 48.

Раиса Сарби

ЧУВАШИЯ

Не назову ни часа, ни мгновенья,
Когда огнём в меня вселилась ты.
Я знаю всё в тебе:
И откровенья,
И нежность, и надежды, и мечты!
Смогу ли о тебе сказать хоть слово?
Ты вся, как поле хлебное,
Щедра.
В твоих движеньях снова, снова, снова
Горячей крови слышится игра!
Мир без тебя мне был бы слишком тесен.
Пою простор любимой стороны.
Чувашия!
О, край ста тысяч песен,
Не зря в тебя поэты влюблены!
Я трогаю листы прибрежной ивы,
Ловлю губами в роднике зарю.
Смеёшься ты —
И я смеюсь счастливо,
На ленту Волги радостно смотрю.
Не назову ни часа, ни мгновенья,
Когда огонь твой ощутила я.
Я без тебя, как путница без зренья,
Ты жизнь моя, тревога, озаренье,
Ты — Родина любимая моя!

Юрий Сементер

Мухтав юрри

Саламлать çут тĕнчене
Сывлăм сыпнă ир,
Пархатарлă тĕнчене
Пуç таять уй-хир.
Çĕрĕм-шывăм, тав сана,
Ырлăхушăн тав,
Ырлăхне упракана
Ěмĕрех мухтав.
Анлă Атăл вăй виçет
Çĕн каçалăкра,
Пирĕн космонавт вĕçет
Вĕçсĕр уçлăхра.
Çĕрĕм-шывăм, тав сана,
Хăватушăн тав,
Хăватне упракана
Ěмĕрех мухтав!
Уçăлса пырать малаш
Туссемпе пĕрле,
Савăнса утать чăваш
Çĕнĕ пилпеле.
Çĕрĕм-шывăм, тав сана,
Пĕрлĕхÿшĕн тав,
Пĕрлĕхне упракана
Ěмĕрех мухтав!

Чăвашсем

Эй, çěршывăмăр, Чăваш енěмěр
Эй, çěршывăмăр, Чăваш енěмěр,
Аслă уйăмăр, аслă хирěмěр!
Эс саван пире, эс çěклен пире,
Ырлăхне курма пил паран пире.
Эй, çěршывăмăр, Чăваш енěмěр,
Ăраскалăмăр, çут хěвелěмěр!
Сан ятпа эпир юрă хыврăмăр,
Сан ятпа кěрлет акатуйăмăр.
Эй, çěршывăмăр, Чăваш енěмěр,
Туслă йышăмăр, туслă килěмěр!
Чěререн-чунтан тавтапуç сана,
Чěререн-чунтан таймапуç сана.

Сементер, Ю. С. Эй, çěршывăмăр, Чăваш енěмěр
// Сементер, Ю. С. Хуркайăк çулě :
сăвă-юрă, баллада, легенда, поэма
/ Юрий Сементер.
– Шупашкар, 2002. – С. 177.

Педер Хузангай

Йыхрав

Çак çĕре эсир пĕлетĕр–и:
Ватă та вăл; ĕмĕр çамрăк та.
Ăсан туйĕ хÿхĕм çав тери –
Курсан чун киленĕ вăрманта.
Уявра уяв ку çĕршывра,
Ĕçĕпе – хускатĕ вăл тăва!
Кам–ха, кам çак халăха пĕлет:
Вăл çĕр пин сăмахпала пуплет.
Çĕр пин юрă–çемĕ кĕвĕлет,
Çĕр пнн тĕслĕ тĕрĕ тĕрĕ вăл тĕрлет…
Пырса курăр — йăлт сирĕнпеле
Хатĕр эп тĕрĕслеме пĕрле.

Приглашение в Чувашию

Знаете ли Вы страну такую,
Древнюю и вечно молодую,
Где в лесу тетерева токуют –
Словно песней сердце околдуют,
Где коль праздник – от души ликуют,
Коль работа — гору дай любую!
Знаете ли Вы такой народ,
У которого сто тысяч слов,
У которого сто тысяч песен
И сто тысяч вышивок цветет?
Приезжайте к нам — и я готов
Это все проверить с вами вместе.

Хузангай, П. П. Приглашение в Чувашию = Йыхрав
// Хузангай, П. П. Были мы, и есть, и будем = Эпир пулнa, пур, пулатпaр : [сăвăсем].
– Шупашкар, 1982. – С. 272-273.

Савнă çĕр, Чăваш çĕршывĕ
Авалтан эпир юратнă
Пархатарлă Атăла,
Ун шывне нумай хумхатнă
Тăвалла-анаталла.
Пирĕн халăх ĕмĕтленнĕ
Кун курасшăн малашне.
Сĕм вăрман пире пилленĕ
Сиплĕ уçă сывлăшне.
Ĕмĕр хыççăн ĕмĕр иртрĕ,
Шухăш вĕçрĕ аякка.
Ĕмĕтленнĕ ĕмĕт çитрĕ:
Пирĕн çул-йĕр сарлака.
Пурăнах эс ĕмĕр сывă
Халăхсен кил-йышĕнче,
Савнă çĕр, Чăваш çĕршывĕ,
Аслă Атăл хĕрринче!

Петĕр Хусанкай. Савнă çĕр, Чăваш çĕршывĕ
// Тăван сăмах : 2 кл. валли.
– Шупашкар, 2003. – С. 9-10.

Источник

Каçхине тухрăм урама
Тӳпере çалтăрсем нумай
Аса илетĕп эп сана
Юратса, юратса.
Малтанхи юрату пĕтместь
Тахçанах мана каланă эс
Тахçанах мана шантарнă эс
Юратса, юратса.

Хушса юрламалли:
Сана курас килет манăн
Ах хăçан-ши чун лăпланать
Чун лăпланать, ах хăçан-ши
Сана курас килет манăн
Ла-ла-ла-ла.

Сана курас килет манăн
Ах хăçан-ши чун лăпланать
Чун лăпланать, ах хăçан-ши
Сана курас килет манăн
Ла-ла-ла-ла.

Урама каллех тухатăп эп
Сан çинчен шухăшлатăп эп
Нихăçан сана манмастăп эп
Юратса, юратса.
Яланах эп кĕтеп сана
Аса ил-ха эс мана
Малтанхи пек мана кала
Юратса, юратса

Сана курас килет манăн
Ах хăçан-ши чун лăпланать
Чун лăпланать, ах хăçан-ши
Сана курас килет манăн
Ла-ла-ла-ла.

Маша, Федорова Л. Тӑван чĕлхем

Шӑнкар-шӑнкар шыв юххи, –

Чӗвӗлти чӑваш чӗлхи.

Чунӑмра – тӑван хӗлхем,

Сӑмахра пурах илем.

Кӑмӑллан пуплет анне,

Калаçать япшар атте.

Тӗп чӑваш – ман асатте,

Чӑвашсем – аппа, тете.

Чӗлхеме саватӑп эп.

Ҫепӗҫ вал, янравлӑ, шеп.

Сывӑ пул тӑван чӗлхем,

Чунӑма ҫӗкле, хӗлхем!

Çеçпĕл Мишши | Сăвă | 1920

Тĕнчене тасатрĕ ирĕк вут-кăварĕ,
Çут тĕнче çӳралчĕ, иртрĕ авалхи.
Тĕттĕмĕ тĕп пулчĕ, мăшкăл иртсе кайрĕ –
Тин ирĕке тухрăн, тĕп чăваш чĕлхи!

Миçе ĕмĕр витĕр асаппа тухмарăн,
Миçĕ çичĕ ютăн мăшкăлĕ пулса…
Çапах паттăр юлтăн, вăйна çухатмарăн,
Халь те пулиен çивĕч, кăвартан таса.

Йывăр асапран та, тимĕр сăнчăртан та
Эсĕ парăнмасăр хăтăлтăн пулсан, –
Пулас пурнăçра та çивĕчпе хăватлăх
Ют чĕлхесенчен кая пулме сан.

Кăмăллă çĕршывăн кăмăллă чĕлхиçĕм!
Иртнĕ хурлăхушăн çитĕ ырлăху:
Хĕрлĕ хĕрнĕ хурçă, çунтаракан çиçĕм,
Вĕри вутлă çулăм эсĕ пулăн ху.

Аслă Атăл урлă, __Атăл__ шывĕ майĕ,
Вăрман витĕр кайĕ мухтавлă яту;
Кĕсле кĕвви саслă янраттарса кайĕ,
Уйăхăн-хĕвелĕн çунĕ хăвату.

Атăл хумĕсенĕн шавланисене те,
Хăвна та ӳстернĕ ват Шупашкара,
Ирĕклĕ çĕршывăн ырă ирĕкне те
Юра хывса мухтăн асăнса вара.

Сана шанаканĕ, çакна çыраканĕ
Çĕр айĕнче выртĕ тăлăххăн ун чух,
Хăй çийĕнчи çĕрĕ ăна пусса анĕ,
Сан чапна курмасшкăн тăма пулас çук.

Ун çинче чăвашăн чĕлхи чапĕ пулĕ,
Тăпри çинче янрĕ ирĕклĕх юрри, –
Вара вильнĕскере канлĕ-канлĕ выртĕ,
Канлĕ, çăмăл пулĕ çийĕнчи тăпри.

Çеçпĕл Мишши | Сăвă | 1920

Хура-шур анчах курмашкăн
Кам çуралса ӳснĕ?
Çут тĕнчере йăвăр хурлăх
Кам ытларах тӳснĕ?

Çут тĕнчере кам телейĕ
Çĕре ӳксе юлнă?
Авалтанпа кам кун-çулĕ
Тарçăри пек пулнă?

Чăваш арăмне асапшăн
Ашшĕ-амăш çуратнă,
Ачаранпах хурлăх чулĕ
Мăйĕ çине çакнă.

Хурт-кăпшанкă та çу кунĕ
Савăнса вĕçетчĕ,
Çутçанталăкшăн, хĕвелшĕн
Вăл та хĕпĕртетчĕ.

Сан чĕрӳ анчах хĕн витĕр
Савăнăç пĕлместчĕ,
Вучах умĕнче вăрахăн
Ĕмĕрӳ иртетчĕ.

Турчăка-мĕлкерен урăх
Нимĕн те курман эс
Çут тĕнче курма тухасшăн
Тăрăшман айван ăс.

Çапла ерипенех санăн
Вăюсем пĕтетчĕç.
Масар çине, чун тухсассăн,
Ка[я]йса чикетчĕç.

Сан çинче вара хурлăхлă
Çил анчах вĕретчĕ,
Усăсăр иртнĕ кун-çулшăн
Шăхăрса йĕретчĕ.

Иртнĕ çулсенче çаплаччĕ
Хĕрарăм кун-çулĕ.
Малашне тек ан тăкăнтăр
Мĕскĕн чун куççулĕ.

Чăваш арăмĕ, саншăн та
Хурлăх хыçа юлтăр,
Пулас пурнăçу мăшкăлсăр,
Савăнăçлă пултăр.

Хĕрарăмсем, эсĕр те халь
Этем шутне кĕрĕр,
Вучах умĕнчех ан ирттĕр
Текех сирĕн ĕмĕр.

Ĕмĕр чура пулма çитĕ,
Чура пулма намăс.
Ирĕклĕ кун-çул тупмашкăн
Тăрăр пурте харăс.

Ачăрсене вĕрентме те
Эсĕр ан ӳркенĕр:
Чăваш çĕрне юратмашкăн
Вĕсене вĕрентĕр.

Ачăрсем чăваш чĕлхишĕн
Тăма хатĕр пулччăр,
Ют халăхсем ĕлĕкхин пек
Чăвашран ан кулччăр.

Çитĕ! Шăпăр шăтăкĕнчен
Çут тĕнчене тухăр!
Этем чунне выльăх чунĕ
Вырăнне ан хурăр.

Источник