Рабочая программа по чувашскому языку к учебному пособию Игнатьева В.И.
«Пуçламăш тата пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан шкулсен федераллă патшалăх вĕренÿ стандартне çирĕплетни тата ĕçлеме пуçлани çинчен» (Раççей Федерацийĕн вĕренÿпе ăслăлăх Министерствин хушăвĕ. 06.11.2009 ç., 373-мĕш номер)(26.11.2010, 22.09.2011, 18.12.2012 ҫ ӗнетсе, улӑштарнӑ);
«Чăваш чěлхипе пěтěмěшле пěлÿ паракан шкулсем валли патшалăх стандарчě» ( Ч ӑ ваш Республикин В ӗ рен ӳ тата ҫ амр ӑ ксен политикин Министерствин хуш ӑ в ӗ 30.12.2006 : ҫ; 906-м ě ш номер ě );
Шкулăн вĕренÿ планĕ.
В ӗ рен ӳ план ӗ т ӑ р ӑ х выр ă с шкул ӗ сенче ч ӑ ваш ч ӗ лхи в ӗ рентме 1-м ӗ ш класра уй ӑ рн ӑ сехетсем:
ҫ ултал ӑ кра _ 99 сехет
2-4-м.ш классенче уй ӑ рн ӑ сехетсем:
ҫ ултал ӑ кра _ 70сехет
Эрнере _ 2 сехет ě
Т ӑ ван мар ч ӗ лхе в ӗ рентесси ҫа к ӑ н пек задач ӑ сенчен й ӗ ркеленет:
с ӑ махпа каланине итлеме: пуплеври сас ӑ сене итлеме-уй ӑ рма х ӑ н ӑ хтарасси;
кала ҫ ма-пуплеме: в ӑ л шутра сас ӑ не т ӗ р ӗ с калама х ӑ н ӑ хтарасси;
ҫ ырма в ӗ ренесси;
ус ă куракан с ă махсен йышне ӳ стересси;
Хулари шкулсенче ч ӑ ваш ч ӗ лхине I _ IX классенче предмет пек в ӗ ренте ҫҫ ӗ. Ч ӑ вашла в ӗ рентмелле тунин т ӗ ллев ӗ ҫ ынсене ир ӗ кс ӗ рлесси мар: пул ӑ шасси.
Ку программ ӑ на Ра ҫҫ ей Федераций ě н в ě рент ӳ министерстви ҫ ир ě плетн ě в ě рен ӳ планне тěпе хурса йěркеленě. Пу ҫ лам ӑ ш сып ӑ кра (I_IV классенче): тěпрен илсен: т ӑ ван мар чěлхе пек вěрентме п ӑ хн ӑ : асл ӑ раххисенче вара вěренекенсем хушшинче ч ӑ вашла пěлекеннисем пуррине те шута илме т ӑ р ӑ шн ӑ
Хулари шкулсенче чăваш чěлхине вěрентесси ҫ акнашкал ě ҫ енчен йěркеленет.
Кала ă ма в ӗ рентесси
Ч ă ваш чěлхине хутш ă ну хатěрě т ă вас тěллевпе вěрентетпěр пулсан – выр ă сла кала ҫ акан ачасен кала ҫ у х ă н ă х ă вне аталантарса- ҫ ирěплетсе пырасси пу ҫ лам ă ш классенче тěп выр ă нта тăмалла, мěншěн тесен кě ҫ ěн ҫ улхи ачасем ытти ҫ ынсемпе кулленхи пурнă ҫ ра ытларах кала ҫ са хутшăна ҫҫ ě. Апла пулсан урокри ытти ě ҫ сем: тăнласси, вуласси, ҫ ырасси, чěлхе материалěпе паллаштарасси, унпа пуплеве йěркеленě чух усă курма вěрентесси – пěтěмпех кала ҫ ма вěрентессине пăхăнса пымалла. Ҫ ак ě ҫ ěн тухă ҫ лăхě пуплев саманчěсем (ситуацийěсем) йěркеленипе ӳ сет.
Чăвашла ирěклě кала ҫ ас тесен ачан вěреннě сăмахсене, сăмах майлашăвěсене хăвăрт аса илме, вěсене пěр-пěринпе тěрěс ҫ ыхăнтарса предложенисем йěркелеме, предложенисене кирлě интонаципе тата хăвăртлăхпа калама пěлмелле. Ҫ акă – кала ҫ ма вěрентесси чěлхе материалěпе паллаштарассипе тачă ҫ ыхăннине, чěлхе материалне пěлни кала ҫ ăвăн лингвистика никěсě пулнине ҫ ирěплетсе парать. Чăнах та ěнтě, чěлхери сасăсене тěрěс калама пěлмесěр, пěлекен сăмахсен, сăмах майлашăвěсен йышě чылай ӳ смесěр, вěсене пěр-пěринпе ҫ ыхăнтармалли мелсене (аффикссене, хы ҫ сăмахсене ) пěлмесěр ача кала ҫ у йěркелеме пултараймасть. Ҫ акна шута илсе программăра ансат пуплеве йěркелеме кирлě чěлхе материалне кала ҫ у темисемпе шайлашуллăн парса пынă.
Программăра палăртнă темăсемпе ачасен диалог формипе те, монолог формипе те кала ҫ ма пěлмелле. Монолог вулани, курни-илтни ҫ инчен каласа панă пек, пěр-пěр япалана, ě ҫ е е пулăма сăнланă пек пулмалла. Монолог йěркелеме вěрентесси ачасене икě е ытларах предложение пěр-пěринпе ҫ ыхăнтарма вěрентессипе, шухăша ҫ ыхăнуллă текст шайěнче у ҫ са пама хăнăхтарассипе ҫ ыхăннă. Малтанхи тапхăрта ҫ акă, паллах, калав шайěнче ҫ е ҫ пулса пырать, каярах вара калава сăнлав тата ăслав (рассуждение) элеменчěсене те кěртмелле. Апла пулсан ачасене текстсем тумалли хатěрсемпе те паллаштармалла.
Итлеме-тăнлама вěрентесси кала ҫ ма вěрентессипе тачă ҫ ыхăннă. Апла пулсан уроксенче ҫ ак и ҫ кě ěе пěрле туса пымалла.
Пуплеве ăнланас тесен чěлхери сасăсене илтме, уйăрса илме пěлмелле. Сăмах йышě пуян, ăса хывнă грамматика формисемпе синтаксис конструкцийěсем ҫ ителěклě пулмалла. Урăхла каласан, чěлхе материалне пěлмесěр пуплеве итлесе ăнланма май ҫ ук. Ҫ ак ě ҫ уроксенче ачасене чăваш чěлхинчи сасăсене (уйрăмах ă, ě, ӳ , ă сасăсене) уйрăммăн та, ытти сасăсемпе ҫ ыхăнуллăн та илтме, уйăрма вěрентнипе, пуплевре тăтăш тěл пулакан аффикссен пěлтерěшěсемпе паллаштарнипе т ӳ ррěнех
Ҫы хăннă. Чи кирли вара – сăмахсене, сăмах майлашăвěсене, пуплев пěрлěхěсене пěлни, вěсене хăвăрт аса илме пултарни. Сăмах майăн каласан, итлесси-тăнласси пуплев пěрлěхěсемпе ě ҫ ленинчен пу ҫ ланать те ěнтě. Ҫ авăнпа та уроксем валли, ачасемшěн ҫ ывăх темăсемпе тăнламалли текстсем ятарласа хатěрлеме тивет.
Итлесси-тăнласси кала ҫ ассипе тачă ых ҫ ăнни ҫ инчен маларах каланăччě. Апла пулсан ҫ ак икě ě ҫ е пěрле, пěр темăсемпех туса пымалла. Уроксенче ачасен кала ҫ ăвě те, тăнлавě те, вулавěпе ҫ ырăвě те пěр тема картинчен тухмасть.
Вулама в ӗ рентесси
Ударени лартма вěрентни те ě ҫ ре пысăк пěлтерěшлě. Ҫ ак ě ҫ е тухă ҫ лă тума чăваш чěлхинчи ударени правилисене пěлмелле.
Вулама кăшт-кашт вěренсенех ачасем вěрентӳ кěнекипе усă курса харпăр хăй тěллěн тěрлě ěăсем, хăнăхтарусем тума пултараăăě: вулани ăине таянса калавсем йěркелеăăě, ăырма вěренеăăěě Паллах, ăак ěăсене тěрěс тăвас тесен ачасен сасăпа кăна мар, ăшра та вулама пěлмеллеě Апла пулсан, ăшра вуласа ăнланас хăнăхăва та пуăламăш классенченех аталантарас пулатьě
Ҫ ырма в ӗ рентесси
Ăыру хăнăхтарăвěсем тăван мар чěлхери сасăсене, сасă ҫ ыхăнăвěсене илтме, уйăрма, вěсене ҫы рура тěрěс палăртма вěренме кирлě. Ҫ ырма вěренсе пынă май ачасем ҫ ыру урлă та хутшăнма хăнăхса пыра ҫҫ ě.
Ҫ ырма вěрентесси вулама вěрентессипе тачă ҫ ыхăннă. Ҫ ырма вěрентнě чух сăмахсен сасăпа сас палли тытăмне тишкермелли, предложенисенчи сăмахсене, текстри предложенисене уйăрма хăнăхтармалли ě ҫ сем нумай пулмаллаě Ҫ акнашкал ě ҫ сем каланине итлесе ҫ ырас хăнăхăва аталантарма питех те кирлě. Итлесе ҫ ырас хăнăхăва аталантарнă чух ě ҫ е сасăпа сас палли тытăмě пěр килекен сăмахсенчен, ҫ ав сăмахсенчен йěркеленě ансат предложенисенчен пу ҫ ăнмалла. Каярахпа орфографие кăштах йывăрлатма, ы ҫ ру ě ҫě сен тěсěсене кăткăслатма юрать.
Чăвашла ҫы рма вěрентнě чухне вырăспа чăваш ҫ ырулăхěсен уйрăмлăхěсене шута илмелле. Б, г, д, ж, з, о, ф, ц, щ сас паллисене вырăс чěлхинчен ҫ ыру урлă йышăннă сăмахсенче кăна ҫ ырмалли ҫ инчен ачасен ҫи рěп пěлмелле.
Ҫ ырулăха йěркелекен ҫ ак ӑ н йышши правилăсене вěренекенсен пěлмелле. Унсăрăн тěрěс ҫ ырма та, тěрěс вулама та ҫ ук.
(ОПИСАНИЕ ЦЕННОСТНЫХ ОРИЕНТИРОВ СОДЕРЖАНИЯ УЧЕБНОГО ПРЕДМЕТА)
Тăван ҫ ěршыв, тăван хула, тăван кил, ҫе мье, шкул, класс вырăнне ăнкарни. Пурнă ҫ ра чăвашла пěлни ҫ ынсене лайăхрах ăнланма пулăшни ҫ инчен тав ҫ ăрни.
Кун йěрки улшăннине, ăна пурнă ҫ ламаллине ăнланни.
Пурин те пěрле кала ҫ малла маррине, пěрин хы ҫҫ ăн тепри кала ҫ ăва хутшăнмаллине ăнланни.
Хăш-пěр ě ҫ е пěччен мар, ытти ҫы нсемпе пěрле туни тухă ҫ лăрах пулнине тав ҫ ăрни. Класри ачасене хисеплени.
Личностные, метапрадметные и предметные результаты освоения учебного предмета
Харкамл ӑ х результач ӗ сем (личностные результаты):
— кашни халăхăн хăйěн чěлхи пулнине пěлни;
— хальхи вăхăтра пěр чěлхе ҫ е ҫ пěлни ҫ ителěксěр пулнине тав ҫ ăрни;
— Чăваш Республикинче чăваш чěлхи патшалăх чěлхи пулнине пěлни;
— чăвашла кала ҫ акансемпе чăвашлах хутшăнма чăваш чěлхине вěренмеллине ăнкарни;
— чăвашла вěренес кăмăл ҫ урални;
— ачан кăсăклăхě амаланни, пěлменнине пěлес туйăм, вěренес кăмăл ҫ урални;
— шкул ачин кун йěркине пěлни, кун йěркине тытса пыма хăнăхса пыни;
— пěр вăхăтрах пурин те пěрле кала ҫ ма юраманнине, пěр-пěрне итлесе пěрин хы ҫҫ ăн теприн кала ҫ ăва хутшăнмаллине пěлни;
— хăш-пěр ě ҫ е пěччен мар, ытти ҫ ынсемпе пěрле пурнă ҫ лани вырăнлăрах пулнине пěлни.
Пур предмета та в ӗ ренн ӗ чух кирл ӗ результатсем (метапредметные результаты)
— модельсемпе усă курса шухăша кěскен ҫ ырса хума пулнине пěлни;
— танлаштару мелěпе паллашни, вырăс чěлхинчи пулăмсене чăваш чěлхинчи пулăмсемпе танлаштарма пулнине пěлни;
— ҫ ěннине пěлме тěрлě вěренӳ хатěрěсем кирлине сисни;
— япаласене сăнама пултарни, вěсене ушкăнлама пулнине пěлни;
— япаласен тěп паллисене курма вěренни;
— текстпа ě ҫ леме вěренни.
— ě ҫ е пу ҫ ăниччен унăн тěллевне палăртмаллине, ăна пěлмеллине ăнкарни;
— кашни ҫ ыннăн хăйěн умне яланах мěнле те пулин тěллев лартмаллине ăнланни;
— ытти ҫ ынсен сěнěвне тěрěс ăнланма, шута илме вěренни;
— харпăр хăйěн, юлташěн ě ҫ не хаклама, йăнăшсене курма, тунă йăнăшсене тӳрлетсе пыма пултарни;
— мěн вěренни, мěн туни ҫ инчен каласа пама вěренни;
— ҫ ырса пурнă ҫ ламалли ě ҫ сен йěркине пěлни;
— ě ҫ е ушкăнпа килěштерсе, пěр-пěрин хушшинче пайласа пурнă ҫ лама вěренни.
— вěрентӳ ҫ ě, ытти ҫ ынсем каланине итлеме вěренни;
— кала ҫ ăва хутшăнма, ҫ ыхăнуллă, ăнланмалла каласа пама хăнăхни;
— вěренӳпе ҫ ыхăннă ыйтусем пама пěлни;
— харпăр хăй шухăшне ыттисене каласа пама вěренни;
— ě ҫ е ушкăнпа шăкăл-шăкăл кала ҫ са тума вěренни;
— пулăшу ыйтма, ыттисене пулăшма хатěр пулни, йывăрлăхсене палăртма, ҫ ěнтерме пěлни;
— иккěн кала ҫ ма вěренни.
Предмет ӑ н пайрам результач ӗ сем (предметные результаты):
— программăра панă сăмахсене пěлни, вěсемпе пуплевре усă курма вěренни;
— «Шкул», «Класс», « Ҫ емье», «Кун йěрки», «Выльăх-чěрлěх», «Тискер чěр чун», «Улма- ҫ ырла», «Пахча ҫ имě ҫ », «ӳт-пӳ пайěсем» темăсемпе предложенисем тěрěс йěркелеме хăнăхни;
— вěреннě темăсемпе 3-4 предложенирен тăракан пěчěк текст тума пултарни;
— пуплеврен сăмахсене уйăрайни;
— сăмахсен сасă моделěсене «вулама» вěренни;
— кашни сăмахăн хăйěн пěлтерěшě пулнине, пěлтерěшěсене кура сăмахсене ушкăнлама пулнине пěлни;
— япалана, япала паллине, ě ҫ е пěлтерекен сăмахсене пěлни;
— у ҫ ă тата хупă сасăсене уйăрайни;
— хупă сасăсем янăравлă тата янăравсăр, ҫ ем ҫ е тата хытă пулнине пěлни, вěсене уйăрма вěренни;
— чăваш чěлхинчи вулав правилисемпе паллашни, чăвашла тěрěс вулама вěренни;
— чăваш сас паллисене уйрăммăн та, ытти сас паллисемпе ҫ ыхăнтарса та ҫ ырма пěлни;
— 15-20 сăмахран тăракан текста вуласа ăнланайни.
1-мěш класс пěтернě тěле ачасен чăваш чěлхинчи сасăсене пěлмелле, ҫ акăн пек ăслайсене хăнăхса ҫ итмелле:
– чăвашла васкамасăр каланине итлеме, ăнланма, асра хăварма;
– вěрентӳ ҫ ě тата юлташěсем чăвашла ҫ ă хушнине, сěннине, ыйтнине ăнланса ě ҫ е пурнă ҫ лама;
– чăвашла ыйтнине ăнланса хуравлама, программăра палăртнă темăсемпе 3 – 4 предложени туса иккěн кала ҫ ма е пěччен каласа пама;
— программăра палăртнă темăсемпе ҫ ырнă ансат текстсене вуласа ăнланма.
Харкамл ӑ х результач ӗ сем (личностные результаты):
— шкула каяс, шкулта вěренес туйăм ӳсни;
— тăван енěн, шкулăн, класăн, тăван килěн, ҫ емьен харпăр хăй пурнă ҫ ěнчи пěлтерěшěпе вырăнне ăнланни;
— килти выльăх-чěрлěхěн, тискер чěр чунсен, пахча ҫ имě ҫ ěн, тыр-пуллăн ҫ ынсен пурнă ҫ ěнчи пěлтерěшне ăнланса илни;
— шкул ачин кун йěркине пěлни, кун йěркине тытса пыма хăнăхса пыни;
— хăш-пěр ě ҫ е пěччен мар, ытти ҫ ынсемпе пěрле пурнă ҫ лани вырăнлăрах пулнине пěлни;
— пěр вăхăтрах пурин те пěрле кала ҫ ма юраманнине ăнланса пыни, пěрин хы ҫҫ ăн теприн кала ҫ ăва хутшăнмаллине пěлни, ҫ апла кала ҫ ма хăнăхни;
— пěр-пěрне тимлесе итлемеллине, пěр-пěрне пӳлмесěр кала ҫ маллине пěлни;
— класри ачасене, ваттисене хисеплени;
— вěрентӳ ҫ ěн, ашшě-амăшěн, аслисен, юлташěсен сěнěвěсене тěрěс ăнланма, шута илме пултарни;
— кашни халăхăн хăйěн чěлхи пулнине ăнланни;
— хальхи вăхăтра пěр чěлхе ҫ е ҫ пěлни ҫ ителěксěр пулнине тав ҫ ăрни;
— чăвашла пěлни ытти ҫ ынсене лайăхрах ăнланма пулăшнине тав ҫ ăрни;
— чăвашла вěренес кăмăл малалла аталанни;
— ачан кăсăклăхě малалла аталанни, пěлменнине пěлес туйăм, вěренес кăмăл ӳсни.
Пур предмета та в ӗ ренн ӗ чух кирл ӗ результатсем (метапредметные результаты)
— ҫ ырнă чухне тěрěс ларни, ҫ ыру хатěрěсемпе кирлě пек усă курни;
— модельсемпе усă курса шухăша кěскен ҫ ырса хума вěренни;
— ҫ ěннине пěлме тěрлě вěренӳ хатěрěсемпе усă курма вěренни;
— япаласен, пулăмсен тěп паллисене курма вěренни;
— ҫ ут ҫ анталăкăн тěрлě вăхăчěсен паллисене, тěрлě вăхăтри пулăмсене, кашни вăхăтра ҫ ынсем мěнле ě ҫ сем тунине пěлни;
— текстпа ě ҫ леме вěренни.
— ě ҫ е пу ҫ ăниччен унăн тěллевне лайăх ăнланмаллине пěлни;
— кашни ҫ ыннăн хăйěн умне яланах мěнле те пулин тěллев лартмаллине ăнланни;
— ытти ҫ ынсен сěнěвне тěрěс ăнланма, шута илме пултарни;
— харпăр хăйěн, юлташěн ě ҫн е хаклама, йăнăшсене курма, тӳрлетме вěренни;
— мěн вěренни, мěн туни ҫ инчен каласа пама хăнăхни;
— ҫ ыру ě ҫ ěн йěркине пěлни;
— вěрентӳ ҫ ě, юлташěсем каланине итлеме пултарни;
— кала ҫ ăва хутшăнма, ҫ ыхăнуллă, ăнланмалла каласа пама тăрăшни;
— вěренӳпе ҫ ыхăннă ыйтусем пама пěлни;
— харпăр хăй шухăшне ыттисене ăнлантарса пама пултарни;
— ě ҫ е ушкăнпа шăкăл-шăкăл кала ҫ са, пěр-пěрин хушшинче пайласа пурнă ҫ лама вěренни;
— пулăшу ыйтма, ыттисене пулăшма хатěр пулни, йывăрлăхсене палăртма, ҫ ěнтерме хăнăхни;
— иккěн кала ҫ у йěркелеме пěлни.
Предмет ӑ н пайрам результач ӗ сем (предметные результаты):
— сăмахсен сасă моделěсемпе усă курса сăмахсене тěрěс вулама пěлни;
— вырăс чěлхине пěлнипе чăваш чěлхине вěреннě чух усă курма вěренни;
— кашни сăмахăн хăйěн пěлтерěшě пулнине, пěлтерěшне кура вěсене ушкăнланине, сăмахсем хушшинче ытлашшине тупма пěлни;
— япаласене сăнама, ушкăнлама пěлни;
— предложенисене тěрěс йěркелеме тăрăшни;
— текст, предложени, сăмах схемисене тума, панă схемăсемпе, модельсемпе усă курса текст йěркелеме, предложени, сăмах тупма пултарни;
— пуплеврен предложенисене, предложенирен сăмахсене, сăмахран сыпăксене, сыпăкран сасăсене уйăрса илме пěлни;
— предложенисен, сăмахсен, уăă тата хупă сасăсен паллисене, схемисене пěлни, вěсемпе усă курни;
— у ҫ ă тата хупă сасăсене уйăрайни, вěсенчен сыпăксемпе сăмахсем пуăтарайни, предложенисем калăплайни;
— пусăм ҫ инчен пěлни, пусăм тěрěс лартса сăмахсене вулама вěренни;
— чăваш алфавитěнчи сас паллисене паллани, вěсене ҫ ырма пěлни;
— программăра панă сăмахсене пěлни, вěсемпе пуплевре усă курма хăнăхни;
— вěреннě темăсемпе 4-5 предложенирен тăракан пěчěк текст тума пултарни;
— япалана, япала паллине, ě ҫ е пěлтерекен сăмахсене уйăрма пěлни;
— хупă сасăсем янравлă тата янравсăр, ҫ ем ҫ е тата хытă пулнине пěлни, вěсене уйăрма пултарни;
— чăваш чěлхинчи вулав тата ҫ ыру правилисене пěлни, чăвашла тěрěс вулама тата ҫ ырма хăнăхни;
— пăхса ҫы рса илме пěлни.
2-мěш класран вěренсе тухнă тěле кашни ачан 1 – 2-мěш классенче кала ҫ ура усă курнă сăмахсемпе предложенисене ăнланса, тěрěс, йывăр сăмахсене сыпăкăн-сыпăкăн, ансатраххисене тулли сăмахăн вулама, пăхса ҫ ырса илме пěлмелле.
Вěренекенсен ҫ акăн пек ăслайсене хăнăхса ҫ итмелле:
1–2-мěш классен программине кěмен е шухăшě тăрăх пěлме пулакан сăмахсем 10% яхăн пур текста 1 минут хушши итлесе ăнланма, асра хăварма;
1–2-мěш классен программинче панă сăмахсемпе усă курса пěр-пěр темăпа итленě, вуланă хы ҫҫ ăн ыйту пама, хуравлама, сěнӳ пама, хушма, сахалтан та 4-5 предложенипе усă курса кала ҫ у йěркелеме, хатěрленмесěр 5–7 предложенипе япала е курни-илтни ҫ инчен ҫ ыхăнуллă, йă нăшсăр каласа пама.
Харкамл ӑ х результач ӗ сем (личностные результаты):
— «Тăван ҫ ěр-шыв» ăнлава у ҫ ăмлани. Вăл ҫ уралнă вырăн, тăван ял, тавралăх, пурăнакан республика тата ҫ ěр-шыв (Ра ҫҫ ей) пулнине ăнланни, унăн культури, мухтавлă ҫ ыннисем ҫ инчен пěлни;
— кала ҫ ас, тăнласа итлес пултарулăх аталанни;
— ҫ ын кашни хăй тěллěн пысăк пахалăх, ҫ ав вăхăтрах общество членě пулнине ăнланни;
— шкулта, класра, урамра, килте, хăнара харпăр хăйне мěнле тытмаллине, уроксене мěнле хатěрленмеллине, ě ҫ вырăнне хатěрлемеллине, парта хушшинче мěнле лармаллине, ě ҫ хатěрěсемпе мěнле усă курмаллине, ě ҫ е тăрăшса, тимлě, тирпейлě тумаллине ăнланни;
— гигиена правилисене пěлни;
— тимлěх калăпăшě, пахалăхě, самантлăх, ятарлă тата ирěклě астăвăмě аталанни;
— татах та нумайрах пěлес туйăм ҫ урални, аталанни;
— ҫ ынсемпе пěр чěлхе тупма пултарни;
— аслисемпе пěрле пěчěккěн ě ҫ е хăнăхса пымаллине, пурнă ҫ ра ҫ ак хăнăхусем кирлě пулнине ăнланни;
— ěмěтленни, вěренни пурнă ҫ ра кирлě пулние тав ҫ ăрни.
Пур предмета та в ӗ ренн ӗ чух кирл ӗ результатсем (метапредметные результаты)
— танлаштару мелěн пěлтерěшне ăнланни;
— ҫ ырнă чух мěнле лармаллине тата ы ҫ ру хатěрěсемпе мěнле усă курмаллине пěлни;
— ҫ ыхăнуллă пуплеме пултарни;
— логика ě ҫ ěсене пурнă ҫ лама, шухăшлав мелěсемпе (тишкерӳ, танлаштару, пěтěмлетӳ тата ытти те) усă курма пěлни;
— таврари япаласене, пулăмсене тěпчес ăнтăлу аталанни;
— тăван тавралăх (ял, республика), Ра ҫҫ ей пурнă ҫ ěпе кăсăкланни;
— курăмлă тата логикăллă шухăшлама, танлаштарма, пулăмсен тěрлě паллисене уйăрма, япаласемпе пулăмсем хушшинчи ăыхăнăва палăртса ушкăнлама хăнăхни;
— ҫ ут ҫ анталăк законěсем, япаласемпе пулăмсем пěр-пěринпе ҫ ыхăнса аталаннине курни-туйни;
— япаласене, вěсен ушкăнěсене астуса юлас, аса илес хăнăхусем ҫ ивěчленни.
— хăйěн ě ҫ не сăнаса-асăрхаса пыма пултарайни;
— тантăшěсен тата харпăр хăй ě ҫ не тишкерейни тата пахалайни;
— хăйěн ě ҫ не вěрентекен, юлташěсем хакланине йышăнни;
— кашни ҫ ыннăн хăйěн умне яланах мěнле те пулин тěллев лартмаллине ăнланни;
— ě ҫ е мěншěн, мěнле тěллевпе, туса пěтерсен мěн пулнине ě ҫ леме пу ҫ личченх пěлмеллине ăнланни;
— хапăр хăйěн, юлташěн ě ҫ не хаклама, йăнăшěсене курма, тунă йăнăшсене тӳрлетсе пыма вěренсе пыни;
— мěн вěренни, мěн туни ҫ инчен каласа пама пěлни;
— ҫ ыру ě ҫ ěн йěркине пěлни;
— япала, ӳкерчěк тăрăх мěнле йěркепе каламаллине пěлни;
— литература пуплевне тăнлас-ăнкарас пултарулăх ҫ ивěчленни;
— ушкăнпа ě ҫ леме, пěр-пěрне итлеме яланах хатěр пулни, ушкăнпа ě ҫ ленě чухне харпăр хăйне мěнле тытмаллине пěлни;
— кашни ҫы н тěрлěрен шутлама пултарнине ăнланни, урăх шухăша йышăнма пултарни;
— харпăр хăй шухăшне ăнлантарса парайни;
— ыттисене ăнланмалла калама, ыйту пама пултарни;
-пěр-пěринпе кала ҫ са татăлса пěр шухăш патне ҫ итейни;
— учитель, юлташěсем каланине итлеме пултарни;
— кала ҫ ăва хутшăнма, ҫ ыхăнуллă, ăнланмалла каласа пама пултарни;
— ыттисем каланă чух йăнăшсене тӳрлетме тăрăшни, пěр-пěрин ě ҫ не тěрěслесе пыма вěренни;
— пулăшу ыйтма, ыттисене пулăшма тăрăшни;
-кала ҫ нă-хутшăннă чухне пěр-пěрне хисеплени.
Предмет ӑ н пайрам результач ӗ сем (предметные результаты):
— курни-илтни, япаласем ҫ инчен, ӳкерчěксем тăрăх ăславлă каласа пама, хайлавсен ҫ итмен пайěсене (пу ҫ ламăш, тěп пайě, вě ҫ ě) шутласа тупма пултарни;
— «текст», «предложени», «сăмах», «хупă сасă», «у ҫă сас ă » терминсене ăнланнине в ě семпе май ě пен пуплев тишкер ě в ě сенче усă курайни;
Вěренекенсен ҫ ак ăслайсем пулмалла:
– вěреннě темăсемпе каласа е вуласа панине итлесе ăнланмалла;
– программăра пур пěр-пěр темăпа итленě, вуланă хы ҫҫ ăн ыйтусем пама, хуравлама, сěнӳ пама, хушма, хирě ҫ леме пěлмелле;
– пěр-пěр япала, ě ҫ е курни-илтни ҫ инчен хатěрленмесěр 6–8 предложенипе каласа пама пултармалла;
– 2–3% яхăн ăнланман сăмахсем е сăмахсене ҫ авăнтах ку ҫ арса панă текста пěрремěш хут минутра 45–50 сăмахран кая мар ăнланса, тěрěс, тулли сăмахăн, йывăр сăмахсене сыпăксем ҫ ине уйăрса вуламалла;
– кала ҫ ура тěл пулнă, вуланă сăмахсене, предложенисене, текста пăхса тěрěс ҫ ырса илме, ҫ ырнине тěрěслеме пултармалла;
– уйрăм сăмахсене, 2–3 сăмахлă предложенисене илтнě хы ҫҫăн тěрěс ăырмалла;
– подлежащипе сказуемăя тěрěс ăыхăнтарма пěлмелле;
– хальхи, пěрре иртнě, пулас вăхăтри глаголсемпе, иртнě причастисемпе пуплевре тěрěс усă курмалла;
– тěрлě падеж форминчи (падеж ячěсене каламасăр) япала ячěсемпе, сăпат местоименийěсемпе тěрěс усă курма пултармалла;
– чăвашла вулавăн тата ăырăвăн тěп уйрăмлăхěсене пěлмелле.
Харкамл ӑ х результач ӗ сем (личностные результаты):
— ě ҫ е пу ҫ ăниччен лайăх шухăшламаллине ăнланни;
— шкулта вěренни пěлӳ пухма, аталанма, харпăр хăй пурнă ҫ не кăсăклăрах, усăллăрах тума вěренме кирлине ăша хуни;
— ачан кăмăл-сипечě ҫ ирěпленсе пыни: ваттисене хисеплемеллине, ҫ ынпа ырă пулмаллине, ҫы нсем хушшинче харпăр хăйне мěнле тытмаллине, чěр чунсене юратмаллине ăнланса илни;
— шухăшлав ăслайěсем туптанни;
— гигиена правилисене пěлни: парта хушшинче тěрěс ларни, ручка-кăранташ тěрěс тытма, тетраде тěрěс вырна ҫ тарма пултарни;
— шкулта, урамра, килте харпăр хăйне мěнле тытмаллине пěлни, пурнă ҫ лани.
Пур предмета та в ӗ ренн ӗ чух кирл ӗ результатсем (метапредметные результаты)
— ачан астăвăмěпе асăмě, тимлěхěпе тимлевě аталанни;
— ачан тавракурăмě анлăланни: ҫ ут ҫ анталăкри пулăмсем, ҫ улталăк вăхăчěсем, ҫ емье, чěр чунсем, ачасен пурнă ҫ ě, ě ҫ ě-хěлě ҫ инчен тěплěнрех пěлни;
— тěнче курăмě йěркеленсе пыни;
— туйăм культури ҫ ивěчленни: кирлě вăхăтра пěр-пěрне пулăшмаллине, мěн тумаллине, мěнле тумаллине тавăăрма пу ҫ лани;
— танлаштару, пěрлештерӳ, уйăру, ҫ ыхăнтару механизмěсем ҫ ивěчленни;
— вěренӳ хатěрěсенче кирлě материала шыраса тупма пěлни;
— вěренӳ хатěрěсенче панă символсене, модельсене, схемăсене, паллăсене ăнланни, вěсемпе усă курма пултарни;
— текстăн тěп шухăшне ăнланма пултарни;
— пулăмсене сăлтавлас пултарулăх ҫ ивěчленни. Вěсем мěншěн апла е капла пулнине ăнланма, ăнлантарма пултарни. Логикăллă шухăшлав аталанни, ăнлавсене ăнкарни.
— йăнăша курма, пěр-пěрне йăнăш тăвасран асăрхаттарма вěренни;
— ыйтăва ăнланни, кирлě хурав парайни;
— задачăна тěрлěрен татса пама май пуррине ăнланни;
— ě ҫ йěркине, мěн хыă ҫҫ н мěн тумаллине, мěншěн ун пек тумаллине тав ҫ ăрни;
— кашни ě ҫ тěллевлě, вырăнлă пулмаллине ăнланни;
— ě ҫ ěн кашни тапхăрне вěрентекен пулăшнипе хак парса пырайни;
— хапăр хăй ě ҫ не планлама пěлни.
— шухăша тěрěс те у ҫ ăмлă, ҫ ыхăнуллă каласа пама тăрăшни;
— ачан пуплевě, пуплев культури аталанни: пěр-пěр япала, пулăм, ě ҫ ҫ инчен ҫ ыхăнуллă, кирлě сăмахсемпе усă курса каласа пама пултарни; юлташпа, аслисемпе, ваттисемпе мěн ҫ инчен тата мěнле сăмахсемпе усă курса кала ҫ маллине ăнкарни, мěнле сăмахсемпе (сывлăх сунни, тав туни, сыв пуллашни) усă курмаллине тав ҫ ăрни;
— ушкăнпа ě ҫ леме пěлни;
— ҫ ынсем тěрлěрен шухăшлама пултарнине ăнланниě
Предмет ӑ н пайрам результач ӗ сем (предметные результаты):
— текстпа ě ҫ леме пěлни, вулани ҫ инчен ҫ ыхăнуллă тата у ҫ ăмлă каласа пама тăрăшни;
— текст ячě тăрăх унăн содержанине тав ҫ ăрни;
— текста пайсем ҫ ине уйăрма, план тума пěлни;
— текст мěн ҫ инчен пулнине калама пултарни;
— текст содержанийě тăрăх ӳкерейни, сăмахлă ӳкерчěк тăвайни;
— текста малалла тăсайни;
— хатěр планпа усă курса текст содержанине калама пěлни;
— алăпа ҫ ырнă тата пичетленě сăмахсене, предложенисене, 40-55 предложенирен тăракан текстсене пăхса ҫ ырса илейни, ҫ ырнине текстпа танлаштарса тěрěслейни;
— сăмаха, предложение е текста вěрентекенпе пěрле тишкерейни, ун хы ҫҫ ăн вěрентекен вуланă тăрăх ҫ ырайни, ҫы рнине пăхса тěрěслейни;
— пăтраштарса панă сас паллисенчен сăмахсем, сăмахсенчен предложенисем, предложенисенчен
текстсем туса ҫ ырайни;
— пăнчăсем вырăнне сăмахра кирлě сас паллисем, предложенисенче кирлě сăмахсем лартса ҫ ырайни;
— ыйтусене хуравласа ҫ ырайни;
— тěрěс пăхса ҫ ырайни;
— пăхмасăр ҫ ырма пěлни;
— ҫ ывăх, хирě ҫ ле, пěр пěлтерěшлě, нумай пěлтерěшлě сăмахсен пěлтерěшěсене тěрěсрех, тарăнрах ăнланни, вěсен ретěнче кирлине суйлайни;
— сăмахсен куăăмлă пěлтерěшне ăнланни;
— чăваш чěлхинчи предложенисенче сăмахсен ҫ ирěп йěрки пуррине ăнланни;
— каласа парассин тěрлě тěсěсене (калав, сăнлав, уйлав) алла илни;
— калав темине, тěп шухăшне палăртайни;
— хутшăну пуплевěн (диалогăн) тытăмне, диалогри предложенисен хăй евěрлěхне (ытларах тулли мар предложенисем) пěлни. Диалог пěр темăна, пěр тěп шухăша пăхăнса тăнине ăнланни;
— тěрлě пуплев ситуацийěсенче диалог йěркелеме пултарни;
— сăмах йышě пуянланни;
— ăыхăнуллă пуплев механизмěсем ҫ ивěчленни.
Вěренекенсен ҫ ак ăслайсем, хăнăхусем пулмалла:
– мěн хушнине, сěннине, ыйтнине ăнланса ě ҫ не тумалла;
– пěлмен сăмахсем кăштах пур хайлава итлесе ăнланмалла;
– ҫ ут ҫ анталăка, ҫ ынсене сăнласа пама пěлмелле;
– пěлекен сăмахсенчен тăракан текста минутра сахалтан та 50 сăмаха яхăн тěрěс те ăнланса вуламалла;
– вулавăн тěрлě тěсěпе (сасăпа, ҫ урма сасăпа, ăшра, ушкăнпа, илемлě, суйласа илсе )усă курма пултармалла;
– текстра кирлě сăмахсене, сăмах майлашăвěсене, предложенисене, сыпăксене шыраса тупма пěлмелле;
– текст содержанине учитель ыйтăвěсем е хатěр план тăрăх, улăштарса (вăхăтне, хисепне, сăпатне), текста ҫ ывăх, кěскен каласа пама пěлмелле;
– вырăс тата чăваш ҫ ырăвěн уйрăмлăхěсене курмалла;
– хатěр планпа усă курса текст ҫ ырма пултармалла.
4-мěш класс пěтерекен ачасен пěлěвěсем, ăслайěсемпе хăнăхăвěсем «Вырăс шкулěн вěренӳ планěпе ě ҫ лекен 1–4 классенче чăваш чěлхи вěрентмелли минимума» тивě ҫ лě пулмалла, минимумра кăтартнинчен пěчěкрех пулмалла мар.
Содержание учебного предмета
1. Атьăр паллашар! Шкул. Класс. Чĕлхе-калаçу мелĕ. Атьăр паллашар. Вĕренÿ хатĕрĕсем. Шкул.Класс.(2) Пирĕн класс(3). Эпир шкулта. Япалана пĕлтерекен сăмахсем. Вĕсен ыйтăвĕсем: кам? Мĕн? Шкул. Кам? тата мĕн? ыйтупа ыйтăнакан сăмахсем. Шкул. Япалана пĕлтерекен сăмахсен нумайлă хисепĕ.
2. Чĕр чунсем. Тискер чĕр чунсем . Чăваш чĕлхинче чĕр чунсем мĕн? ыйтупа ыйтăнни. Тискер чĕр чунсем ю Пĕр пĕлтерĕшлĕ икĕ сăмахран тăракан япалана пĕлтерекен сăмахсем . Тискер чĕр чунсем . Тĕсе пĕлтерекен сăмахсем . Тискер чĕр чунсем . Япала паллине пĕлтерекен сăмахсем(2) .
3. Пахча çимĕç. Улма – çырла. Пахча çимĕç. Пахча çимĕç. Предложенири сăмахсен йĕрки.Улма-çырла. Предложенири сăмахсен йĕрки. Пахча çимĕç тата улма – çырла.
4. Чĕр чунсем. Килти чĕр чунсем.Тискер тата килти чĕр чунсем . (2 сехет)Ÿт-пÿ пайĕсем. Шут хисепĕсем(3 сехет).
5. Апат –çимĕç. Апат –çимĕç(2).
6. Ĕç кун йĕрки. Ÿт-пÿ пайĕсем. Ÿт-пÿ пайĕсем(2). Кун йĕрки. Ирхине. (2 сехет)Кун йĕрки. Шкулта. Кун йĕрки. Шкулта. Хальхи вăхăтри пĕрреллĕ хисепри ĕçе пĕлтерекен сăмахсем, шут хисепĕсем. Кун йĕрки. Уроксем хыççăн. Кун йĕрки. Каçхине. Ю, я сас паллисен ĕçĕ.
7. Кил-çурт. Çемье. Çемье. Çемье. Апат-çимĕç. Савăт-сапа. Ă ă сас паллисем. Савăт-сапа. Çемье. Çемье. Ç ç сас паллисем. Манăн пÿлĕм. Манăн пÿлĕм. Ÿ ÿ сас паллисем. Манăн кил. Класра(2).
8. Çулталăк вăхăчĕсем. Çулталăк вăхăчĕсем. Çулталăк вăхăчĕсем. Хĕлле.(2 сехет) Хĕлле. Çулталăк вăхăчĕсем. Çур. Çулталăк вăхăчĕсем. Çуркунне. Çуркунне. Çулталăк вăхăчĕсем. Çулталăк вăхăчĕсем.
Çулла. Кĕркунне. Çулла. Çулталăк вăхăчĕсем. Çулла. Çулталăк вăхăчĕсем.( 4 сехет)ě.Пĕтĕмлетÿ урокě.
1. Тема: Сывă-и, шкул? Вĕреннине аса илетпĕр, вулама-çырма вĕренетпĕр (13 сехет).
I класра вĕреннĕ пуплев материалне çирĕплетесси
[Ă], [ĕ], [ç], [ÿ] сасăсемпе ĕçлесси, вĕсене палăртакан Ăă, Ĕĕ, Çç, ÿ сас паллисемě Ă, ĕ, ç, ÿ сас паллиллĕ сăмахсене вулама, çырма вĕрентесси. Чăваш чĕлхинчи уçă сасăсен системипе паллаштарасси.
Сăмахсенчи уçă тата хупă сасăсене уйăрма вĕрентесси.
Сасăсен килĕшĕвне пăхăнса вулама вĕрентесси.
Икĕ уçă сасă хушшинчи хупă сасă янăраса илтĕнни, ăна çырура янăраман хупă сасăн паллипе палăртни.
Кăтарту наклоненийĕн хальхи вăхăт формипе пуплевре усă курма хăнăхтарасси.
Япалана, япала паллине, ĕçе пĕлтерекен сăмахсене пĕр-пĕринчен уйăрма хăнăхасси. Вĕсен схемисемпе усă курса предложенисем йĕркелесси. Панă предложенисен схемисем патне тĕслĕхсем тупасси.
«Шкул», «Пÿлĕм», «Килти чĕр чунсем», «Çуллахи ĕçсем», «Апат-çимĕç», «Пахча çимĕç» темăсемпе 4-5 ансат предложении туса каласа пама хăнăхтарасси.
2. Тема: Кун йĕрки (5 сехет)
Ă, ĕ, ç, ÿ сас паллиллĕ сăмахсене, сасăсен килĕшĕвне пăхăнса вулас хăнăхăва малалла аталантарасси.
Çемçе, вăрăммăн илтĕнекен хупă сасăллă сăмахсем, е, ю, я сас паллиллĕ сĕмахсем. Вĕсене тĕрĕс вулама, çырма вĕрентесси.
Икĕ уçă сасса тата ялан янăравлă хупă сасăпа уçă сасса пĕлтерекен сас паллисем хушшинчи хупă сасса пĕлтерекен сас паллине янратса вулама, ăна çырура янравсăр мăшăрĕн сас паллипе палăртма вĕрентесси.
Чăваш алфавичĕпе паллаштарасси, ăна вырăс алфавичĕпе танлаштарасси.
Пусăм правилисемпе палаштарасси.
Хальхи вăхăтри ĕçе пĕлтерекен сăмахсен сăпатланăвĕ, хисеп тăрăх улшăнни
Кăтарту наклоненийĕнчи хальхи вăхăтри глаголсемпе пуплевре усă курасси
Япаласене ушкăнлама хăнăхасси, пĕтĕмлетÿ сăмахĕсене ас туса юласси.
Кун каçа мĕн ĕçлени çинчен 5-7 ансат предложенипе каласа пама вĕрентесси, юлташсемпе калаçма хăнăхтарасси.
3.Тема: Ăстасен çĕр-шывĕнче (10 сехет).
Чăвашла вулавăн вăрттăнлăхне ас туса юлнине, вулама тата çырма пĕлнине малалла аталантарасси.
Чăваш чĕлхинчи пусăм системипе паллаштарасси, пусăм тĕрĕс лартма вĕрентессиě
-Çă(-çĕ) аффикс хушса çĕнĕ сăмахсем тума вĕрентесси, вĕсемпе предложенисем тутарасси.
Тĕрĕ-тĕрлет-тĕрĕçĕ йышши сăмахсен хÿшшинчи çыхăнăва уçса парасси.
Çине, çинче, умне, умĕнче, патне, патĕнче, хушшине, хушшинче сăмахсемпе предложенисем тума хăнăхтарасси.
Япала ячĕн камăнлăх формипе усă курма хăнăхтарасси.
Ĕçе пĕлтерекен сăмахсене тĕрлĕ сăпатра лартса предложенисем тума вĕрентесси.
Чăваш тумĕпе, тĕррипе паллаштарасси.
Тĕрлĕ профессипе ĕçлекен çынсем çинчен 5-7 ансат предложенипе каласа пама вĕрентесси.
4. Тема: Çĕнĕ çула хатĕрленетпĕр (4 сехет)
Вулав хăнăхăвне аталантарасси.
Валли, хыççăн хыç сăмахсемпе усă курма вĕрентесси.
Çынна пĕлтерекен сăмахсем камăнлăх формипе усă курасси.
Саламлă çырÿ çырма вĕрентесси.
Çĕнĕ çула хатĕрленни çинчен ансат предложенисемпе каласа пама вĕрентесси.
Вырăсларан чăвашла куçарттарасси.
5. Тема: Хĕл çитрĕ (7 сехет).
Вулав тата çыру хăнăхăвне малалла аталантарасси.
[Йĕ], [йă], [йÿ] сасă çыхăнăвĕсем пур сăмахсене вулама хăнăхтарасси.
Юнашар тăракан икĕ пĕр пек хупă сас паллине вăрăммăн вулама вĕрентесси.
Камăнлăх формисенчи япала ячĕсемпе предложенисем тăвасси.
Пĕтĕмлетÿ сăмахĕсемпе пуплевре усă курма вĕрентесси.
Умне, умĕнче, çине, çинче, патне, патĕнче сăмахсемпе предложенисем туптарасси.
Сăмахсенчен предложенисем йĕркелесе çыртарасси.
6. Тема: Шутлама вĕренетпĕр (4 сехет)
Чăвашла 100 таран шутлама верентесси, вĕсене япала ячĕпе юнашар тăнă чух тĕрĕс калама вĕрентессиě, хисеп ячĕсен кĕске формипе хăçан усă курнине ăнланса илме пулăшасси.
Миçе тенкĕ тăрать? ыйтăва хуравла вĕрентесси.
Пушă вăхăтра мĕн туни çинчен 5-7 ансат предложенипе каласа пама вĕрентесси.
7. Тема: Пирĕн çĕмье (10 сехет)
Мĕн кирлĕ, кил кунта йышши сăмах çыхăнăвĕсенче иккĕмĕш сăмах пуçламăшĕнчи хупă сас паллипе янăратса вулама хăнăхтарасси.
Сăмахри юнашар тăракан икĕ пĕр пек сас паллине вăрăммăн вуласси.
Хирĕçле пĕлтерĕшлĕ сăмахсене тупма хăнăхасси, вĕсене пуплеве кĕртесси.
Камăнлăх формине йышăннă япала ячĕсемпе пуплевре усă куртарасси.
Эрнери кун ячĕсене аса илесси.
Çемьер, çемьери çынсем çинчен ансат предложенисемпе каласа пама вĕрентесси. Саламлă çыру çырма вĕрентесси.
8. Тема: Çуркунне (7 сехет).
Янăравлă хупă сасăллă, [нч], [лч] сасăллă сăмахсене тĕрĕс вулама, çырма вĕрентесси.
Пĕтĕмлетÿ сăмахĕсемпе пуплевре усă курма вĕрентесси.
Ăçта? Ыйтăва хуравлама вĕрентесси.
Çуркунне çинчен çыхăнуллă калав тума вĕрентесси.
9. Тема: Юратнă тăван çĕр-шывăм (5сехет).
Янраса илтĕнекен хупă сасăллă сăмахсем çинчен аса илтересси.
Япала ячĕсене камăнлăх формине, глаголсене çуклă формăна лартма хăнăхтарасси.
Хирĕçле тата пĕр пĕлтерĕшлĕ сăмахсемпе усă курма вĕрентесси.
Чăваш вăййисемпе, юррисемпе паллаштарасси.
Юлташ çинчен каласа пама хăнăхтарасси.
Тантăшу патне çыру çырма вĕрентесси.
Чăвашсен хăш-пĕр паллă та хисеплĕ çыннисемпе паллаштарасси.
10. Тема: Çулла (4 сехет).
Вăрăммăн илтĕнекен хупă сасăллă сăмахсем çинчен аса илтересси.
Йывăç, чечек, вĕçен кайăк, пулă ячĕсемпе пуплевре усă курма хăнăхтарассиě
Вырăсларан чăвашла куçарттарасси.
Панă предложенисенчен çулла çинчен калав йĕркелеме вĕрентесси.
Калаçу, тăнлу, вулав тата çыру хăнăхăвĕсене аталантарасси.
11. Тема: Çулталăк вăхăчĕсемě Вĕреннине аса илсе тĕрĕслер (2 сехет).
Хăш вăхăт? миçемĕш? ыйтусене хуравлама вĕрентесси.
Юратнă çулталăк вăхăчĕ çинчен каласа пама вĕрентесси.
Вĕреннине аса илессипе ĕçлесси. Пуплев хăнăхăвне тĕрĕслесси. Ачасем тĕрĕс, ăнланса вулама, пăхса çырса илме пĕлнине тĕрĕслесси
1. Аса илÿ урокĕ (4 урок) Шкулта. Çулла. Манӑн ç емье. Манӑн ç емье. Кука ҫ ипе кукамай.
2. Кун йĕрки (6 урок). Ачан ирхи ĕçĕсем. Асăрхануллă пул.Ачасем – кĕнеке тусĕсем. Шкул библиотекинче. Кун й ӗ рки.
3. Кĕркунне (6 урок). Ылтăн кĕркунне. Кĕркунне. К ě рхи вӑрманта. Кĕркунне. Хура кĕркунне. Кĕркунне(п ě тмлет ӳ пе т ě р ě слев урок ě ).
4. Пушӑ вӑхӑтра(9 урок). Туссем(4). Пĕчĕк пулăшакан. Дежурнăйсем. Туссем(2). Ыр суну сăмахĕсем(пĕтĕмлетÿ урокĕ).
5. Хĕлле (13 урок). Хĕлле. Кайăксемě. Ачасен хĕллехи савăнăçĕсем. Çĕнĕ Çула хатĕрленетпĕр. Хĕл мучи. Çĕнĕ Çула хатĕрленетпĕр. Ӳссен эсĕ кам пулатăн?. Вĕрентÿçĕ. Эпĕ космонавт пулатăп. Тухтăр. Ӳссен эсĕ кам пулатăн? Пулас ÿнерçĕсем. Манăн ĕмĕт. Чăваш ăěршывě-ăстасен ҫ ěршывě(пěтěмлетӳ урок).
6. Çемье (5 урок). Çемье(2). Юратнă анне. Чи çывăххи çын – анне. Аннене парне.
7. Çуркунне (9 урок). Çурхи илем. Кайăксем. Тискер чĕр чунсем. Çурхи вăрманта. Килти выльăх-чĕрлĕх. Çуркунне садра(2). Йывăçсем. Çуркунне (пĕтĕмлетÿ урокĕ).
Чăваш театрĕ. Чăваш халăхĕн паллă артисчĕсем. Уроксем хыççăн. Чăвашсен оперăпа балет театрĕ. Искусство ăстисем. Сăвă ăстисем. Искусство ăстисем. Пирĕн республіка. Анлă Ăтăл. Кÿлĕсем. Вĕреннине аса илни(тĕрĕслев урокĕ). Çулла.Чечексем, çырласем.
1. Асран кайми ă у кун ӗ сем (10 ). Шкула. Шкулта. Çуллахи кану(4). Çуллахи каникулта(2) Кун йĕрки(2).
2 . Вĕренÿпе ĕç юнашар утаççĕ (7). Илпек Микулайĕ, Г.Д. Харлампьев – чăвашсен паллă çыравçисем(2). Н.И. Шелепи, П.П. Хусанкай – чăваш халăх поэчĕсем. Шÿт сăввисем. Чăвашсен паллă художникĕсем. Илпек Микулай., Г.Д. Харлампьев – чăвашсен паллă çыравçисем.
3. Çут çанталăк тĕнчи(7). Пахчара. Тискер чĕр чунсен пурнăçĕ. Кĕрхи вăрман. Кун йĕрки.
4. Ӗ ҫ ҫ ынна илем кӳрет (9). Пулӑшатӑп аннене. Л.Сарине. Хӑ ҫ ан канать ман анне. Хӑйсемех. Павӑлпа кӑвакарчӑн. Хӗрхенетӗп мулкача.
5. Сивĕ хĕл ăитрĕ(3). Хĕл çитрĕ. Ăçта? ыйтури сăмахсем. Хĕлле. Çĕнĕ çул умĕн. Хĕлле. Çĕнĕ çул çывхарать. Çĕнĕ çул. Хĕлллехи каникул(2). Хĕлле. Кайăксем. Хĕлле. Мĕнре? Камра? Ăçта? ыйтури сăмахсем. Хĕлле. Вăрманта(2). Хĕлле. Нарăс уйăхĕ.
7. Кӑмӑл- сипет урокӗсем (8). Пӗлеймерӗ Митрахван. Тӗрлӗ мӑнуксем. Пьеса. Аслӑ ывӑл (юмах).Чие йывӑ ҫҫ и. Чӑн-чӑн шкул ачи.Ӗ ҫ ре тирпйлӗ пулмасан.Тӗпренчек.
8. Асамлӑ тавралӑх. Ҫуркунне(10). Ҫапма пӗлмен пушӑ хӑвнах пырса тивӗ. Пӗлмесен- хам калӑп. Пирӗн кушак. Шӑнкарч. Апрель. Ылтӑн хӗвел. Ҫуркунне ӑ ҫ та-ши?
9. Юратнӑ сӑвӑсем, юрӑсем, юмахсем(30). Чӑваш халӑх писателӗсем. Юмахсем. Чӑваш ачисен вӑййисем. Вĕреннине аса илни, тĕрĕслени.