Урок татарской литературы Г. Тукай. «Эш беткәч уйнарга ярый”. (“После работы можно поиграть”)
Урок татарской литературы Г. Тукай. «Эш беткәч уйнарга ярый”. (“После работы можно поиграть”).
Цель урока:1.Ознакомить учащихся со стихотворением Г. Тукая“После работы можно поиграть”; совершенствовать умение выразительного чтения стихотворного произведения.
2.Способствовать развитию творческого воображения, речи.
3.Воспитывать познавательную активность учащихся; чувство прекрасного, интерес к родному языку, к произведениям Г. Тукая через слово, музыку, искусство.
Способствовать формированию и развитию нравственных, трудовых качеств личности: ответственности за свои поступки.
Метапредметные связи: музыка, искусство, русский язык.
Методы обучения: Объяснительно – иллюстративный, поисково – исследовательский, метод проблемного изложения, активные (учитель – ученик),интерактивные (учитель – ученик);опрос (индивидуальный, фронтальный, выборочный), словесные.
Фронтальная, групповая, индивидуальная. парная.
Тип урока: Урок открытия нового знания
Вид урока: комбинированный
Проверка готовности к уроку.
Психологический настрой на хорошую работу.
Имин утсен конегез!
Каефларегез ничек сон?
Тукай телен анам телен
Ойрэнергэ дип килдек
Давайте улыбнемся и пожелаем друг другу хорошего настроения.
-Ребята, как вы думаете, с произведением какого писателя мы сегодня
Познакомимся? Чтобы узнать ответ на этот вопрос, вы разгадаете кроссворд.
(Работа в группах. Разгадывают кроссворд)
-Я буду читать отрывки из сказок, названия напишите по горизонтали. Если
Правильно ответите, то по вертикали в выделенных клетках получите ответ на
!. «Бик озак торгач карашып. Кузне кузга нык терап,
Эндэшэ батыр утынчы:»Сина миннэн ни кирэк?»
Ничек батырнын исеме?
1.Как звали парня из сказки «Шурале». (Былтыр).
2.Название стихотворения, из которого взяты строки:
«Конгэ каршы ялтырый кулындагы алтын тарак;
Шул тарак белан утыра тузгыган сачын тарап».
3.Что взял без спроса мальчик в произведении «Су анасы».(Тарак)
4.Город, в котором Тукай прожил 12 лет, где началась его творческая дея-тельность.(Казан)
5.Какую деревню прославлчет Тукай в произведении»Шурале»(Кырлай)
6.В выделенных клетках по вертикали получили слово (Тукай)
Проверка ответов на экране
3.Постановка учебной задачи. Формулирование проблемы.
-Ребята, все слова перепутались, надо составить из них название
Ученики расставляют в правильном порятке слова и узнают с каким
Произведением Тукая познакомятся на уроке.
Правильно составили название произведения Эш беткэч уйнарга ярый».
-О какой же работе идет речь в данном произведении?
4.Этап открытия нового знания. Первичный синтез.(Первичное восприятие
Просмотр мульфильма»Эш беткэч уйнарга ярый» (После работы
4.Проверка первичного восприятия.
-Теперь прочитаем произведение.(читают по цепочке)
Анализ произведения. Определение основной мысли произведения.
Кто участвует?(Мальчик, солнце, соловей, яблоня)
-Кто главный участник?(Мальчик)
-Что делает мальчик?(читает)
-Что происходит во время чтения?
(Солнце, соловей, яблоня зовут его на улицу играть)
-Так все же он выйдет на улицу?(да)
-А когда?(когда сделает все уроки.)
-Что делают главные участники?
-О какой работе ведется речь?(Учеба, подготовка домашнего задания)
Какую главную мысль вы поняли из произведения? Чему обязывает это
-О каком мальчике идет речь в данном произведении?
(старательном, терпеливом, работящем).
-Солнце, соловей, яблоня зовут мальчика гулять. А как он им отвечает?
Найдите ответ в тексте.(Чтение правильного ответа).
Выразительное чтение стиха.
-Вам понравился мальчик? Почему?
-Да, он ответственно подходит к выполнению своей работы. Домашние задания он старается выполнить вовремя и правильно. Дневной свет лучше действует на зрение.
-Что же хотел сказать Г. Тукай в этом стихотворении? Сделав работу, можно отдыхать и играть.
-Работу выполнять вовремя. Каждый человек на свою работу должен смотреть со всей ответственностью.
« После работы можно поиграть» или «Сделал дело, гуляй смело».
5.Этап применения нового знания.
Работа с раздаточным материалом с поговорками о труде.
— У нас на столах конверты с поговорками на русском и татарском языках.
Задание: подберите правильные пары поговорок. Перевод с татарского на русский.
1.Агач – жимеше белэн, кеше – эше белэн. Дерево ценится плодами, ачеловек – трудом.
2.Аз сойлэ, куп эшлэ. Меньше говори, а больше делай.
3.Бугенге эшне танга калдырма. То что можно сделать сегодня, нельзя оставлять на завтра.
4.Кем эшлэми, шул ашамый. Кто не работает, тот не ест.
5. Телен белэн ашыкма, эшен белэн ашык. Не спеши языком, торопись делом.
Проверьте, правильно ли выполнили задание.(Ответы на экране).
Подведение итогов урока.
6. Рефлексия. Самопроверка. Взаимоконтроль.
-Народная татарская поговорка гласит: « Бугенге эшне иртэгэ калдырма» в переводе на русский значит:2Что можно сделать сегодня, нельзя оставлять на завтра». Подходит ли данная поговорка к сегодняшнему уроку?
-Если на уроке всё было понятно и можете объяснить другому, то поднимите карточки с рисунком «солнышко», если было понятно, но не можете объяснить – «солнце за тучей», если не поняли – «тучу».
1.Найти и выучить поговорки о труде.
2.Нарисовать рисунок к произведению.
1.Агач – жимеше белэн, кеше – эше белэн. Дерево ценится плодами, ачеловек – трудом.
2.Аз сойлэ, куп эшлэ. Меньше говори, а больше делай.
3.Бугенге эшне танга калдырма. То что можно сделать сегодня, нельзя оставлять на завтра.
4.Кем эшлэми, шул ашамый. Кто не работает, тот не ест.
5. Телен белэн ашыкма, эшен белэн ашык. Не спеши языком, торопись делом.
Эш беткәч уйнарга ярый
Бик матур бер җәйге көн: өстәл янында бер Сабый
Ян тәрәзә каршысында иртәге дәрсен карый.
Чын күңел берлән укый ул, кат-кат әйтеп һәр сүзен;
Бик озак шунда утырды, бер дә алмастан күзен.
Шул чагында бу Сабыйны чакыра тышка Кояш:
«И Сабый, — ди, — әйдә тышка, ташла дәрсең, күңлең ач!
Җитте бит, бик күп тырыштың, торма бер җирдә һаман;
Чыкчы тышка, нинди якты, нинди шәп уйнар заман!»
Бу Кояшның сүзенә каршы җавабында Бала:
«Тукта, сабрит, уйнамыйм, — ди, — уйнасам, дәрсем кала.
Көн озын ич, ул уенның мин һаман вактын табам,
Чыкмамын тышка уенга, булмыйча дәрсем тәмам».
Ул, шулай дип, кимчелек бирми укырга дәртенә,
Бик каты ихлас белән чынлап ябышты дәрсенә.
Өй түрендә шул заман сайрый ботакта Сандугач,
Ул да шул бер сүзне сайрый: «Әйдә тышка, күңлең ач!
Җитте бит, бик күп тырыштың, торма бер җирдә һаман,
Чыкчы тышка, нинди һәйбәт, нинди шәп уйнар заман!»
Сандугачка каршыга биргән җавабында Бала:
«Юк, сөекле Сандугачым, уйнасам, дәрсем кала.
Туктале, бетсен дәрес, — ди, — әйтмәсәң дә уйнарым,
Син дә сайрарсың матурлап, мин авазың тыңларым!»
Ул шулай дип, һич зарар бирми укырга дәртенә,
Бик каты ихлас белән чынлап кереште дәрсенә.
Шул вакытта өй түрендә бакчада бер Алмагач
Чакыра тышка Сабыйны: «Әйдә тышка, күңлең ач!
Бик күңелсездер сиңа эштә утырмак һәрвакыт,
Әйдә, чык син бакчага, җитте хәзер уйнар вакыт!»
Алмагачның сүзенә каршы җавабында Бала:
«Юк, сөекле Алмагачым, уйнасам, дәрсем кала.
Тукта, сабрит аз гына, — ди, — и кадерле Алмагач,
Һич уенда юк кызык, дәрсем хәзерләп куймагач».
Күп тә үтми, бу Бала куйды тәмамлап дәрсене,
Куйды бер читкә җыеп дәфтәр, китапны — барсыны.
Чыкты йөгреп бакчага: «Йә, кем чакырды, — дип, — мине?
Әйдә, кем уйный? Тәмам иттем хәзер мин дәрсеме!»
Шунда аңгар бик матурлап елмаеп көлде Кояш,
Шунда аңгар кып-кызыл зур алма бирде Алмагач;
Шунда аңгар шатланып сайрап җибәрде Сандугач,
Шунда аңгар баш иделәр бакчада һәрбер агач.
(«Эш беткәч, уйнарга ярый». «Балалар күңеле»ндә (1910) басылган. Текст шуннан алынган. Шигырь К.Д.Ушинскийның «Родное слово» (Для детей младшего возраста. Год второй) исемле хрестоматиясендәге А.Н.Майковның «Кончил дело — гуляй смело» хикәясеннән файдаланып язылган. Тукай прозаны артык детальләрдән арындыра, җыйнакландыра һәм шигырьгә әйләндерә. Кулъязмада язылу датасы «1909, уктәбер 23-24» дип күрсәтелә.
(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909–1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).
Урок «Эш беткәч уйнарга ярый»
I категорияле татар теле hәм әдәбияты укытучысы
Гайнуллина Энҗе Мулламөхәмәт кызы.
Г. Тукай и җатының үзенчәлекле яклары аша балаларда
туган телебезне өйрәнүгә кызыксыну уяту, аның әсәр- л әрен өйрәнүне төрле алымнар белән алып бару,балалар өчен язылган әсәрләре белән танышуны дәвам итү,анализлау.
2.Балаларда эзләнү, чагыштыру, нәтиҗә ясау hәм иҗа-
ди фикерләү сәләтен үстерү.
3.Г.Тукай шигырьләренә таянып балаларда әхлакый сый-
фатлар тәрбияләүгә ирешү.
Хәрефләр язылган карточкалар.
Сүзләр язылган карточкалар.
Г.Тукай әсәрләре белән диск.
— Ис әнмесез укучылар!
Тукай телен, татар телен
Өйрәнергә дип килдек.
-Әйдәгез, бергәләп, уен- дәресебезне башлап җибәрәбез.
Дәресебезне Мостафа Ногман шигыреннән өзек белән башлап
Бик ерактан сызылып аткан,
Бирде сине бу җиһанга
Әй, шагыйрьләр солтаны!
Бүгенге дәресебез гади генә түгел, ул безнең алдыбызга бик зур максатлар куя. Ә сезнең белән безгә ул максатларга ирешәсе генә кала. (Ишек шакыйлар.)
— Укучылар, кемдер соңга калган,ахрысы? Ягез әле карыйк, кем икән ул?
Ишектән татар киеме кигән малай килеп керә.(кулында бүләкләр).
— Исәнмесез укытучылар, балалар! 4Б сыйныфында ачык дәрес дип ишеткән идем. Әгәр рөхсәт итсәгез, мин дә дәрестә катнашыр идем. Мин сезгә бүләкләр дә алып килдем.
— Әйдә, рәхим итегез! Түрдән узыгыз, кадерле кунагыбыз!
-Укучылар, кунагыбыз алып килгән беренче күчтәнәчне карыйк әле.Бу кроссворд(башваткыч).Әгәр бу башваткычны дөрес итеп чишсәк,кунак егетнең исемен белербез.
1 нче бирем: укучылар төркемнәрдә табышмаклар әйтәләр,җавапларын яза баралар.
1. Утырабыз урманда
Киптерә дә, кыздыра да
Кешеләр безне җыеп.
4.Әти куян, әни куян,
Малай куян, кыз куян.
Санап кара ничә куян?
Аркасы бар, түше юк.
Сөйләмәгән сүзе юк.
Нәрсә соң ул балалар?
— Кунак егетнең исеме кем икән?
— Габдулла.(кисмә хәрефләрдән тактага сүзне җыю).
-Димәк, беренче биремне уңышлы үтәдегез. Сезгә зур “А” хәрефе бирелә.
— Ә хәзер Габдулланың әсәрләрен тыңлап үтәрбез. Төркемнәр бу әсәрләрнең исемнәрен атарга тиешләр.
Дисктан “Шүрәле”, “Туган тел”, “Карлыгач”, “Бала белән Күбәләк” әсәрләре тыңланыла.
— Бу бирем уңышлы үтәлгән очракта зур “У” хәрефе бирелә.
“ Түбәтәй” уены. Укучылар түгәрәк ясап басалар.Уртада бер укучы башына түбәтәй кия.Балалар җыр җырлап әйләнәләр. Җыр туктагач,түбәтәй кемдә кала, шул укучы Тукайның бер әсәрен уйнап күрсәтә.Калганнар җавабын әйтергә тиешләр.
Бик ераклардан килгәнсең,
Төскә матурлыгың белән
Түп-түп түбәтәем укалы
Түп-түп түбәтәем укалы.
Түбәтәйне син саласың, мин киям,
Габдулла алып килгән тагын бер бүләкне карыйк әле. Нәрсә икән ул?
— “Эш беткәч уйнарга ярый” дигән китабы.
— Димәк, укучылар, без бүген Габдулланың тагын бер яңа әсәре белән танышырбыз.Сезнең алда бу әсәр бар. Әйдәгез аны карыйк әле.Ул ничек дип атала?
— “Эш беткәч уйнарга ярый”.
1.Әсәр белән таныштыру.
Әсәрне уку, дисктан тыңлау.
— Шигырьдә сүз нәрсә турында бара? (төркемнәрнең җавапларын тыңлау.)
-Хәзер,укучылар, шигырьнең эчтәлеген кыскача сөйләп үтик.
Бу бирем өчен “!” бирелә.
— Төп образ кем? (бала)
— Бала ул- кем? (малай яки кыз)
— Сез ничек уйлыйсыз: бу шигырьдә сүз малай турындамы, әллә кыз турындамы?
— Әйдәгез, аңа характеристика бирик. (төркемнәрне тыңлау)
Ярдәмче образлар (символик образлар): Кояш
Әйдәгез аларга характеристика бирик. (төркемнәрне тыңлау).
— Ничек уйлыйсыз: ни өчен язучы бу образларны тудырган?
Кояш – җылылык, яктылык бирүче; кешеләр өчен яшәү чыганагы.
Алмагач – кешеләрне ашатучы, җылытучы,саклаучы.
Бу биремне уңышлы үтәгән өчен зур “К” хәрефе бирелә.
— Нинди проблема күтәрелә?
— Эш проблемасы. Уку – балаларның төп эше.
— Хәзерге көндә бу проблеманы күрергә мөмкинме? (җаваплар тыңлана).
— Бу шигырь укыганнан соң, үзегез өчен нинди нәтиҗә ясадыгыз? (җаваплар тыңлана).
Укытучы нәтиҗә ясый:
Димәк, баларның төп эше – уку. hәр эшне вакытында эшләргә кирәк. Бүгенге эшне иртәгә калдырырга ярамый. hәр балага тырышып укырга, белемле булырга кирәк.Ә белемле кеше беркайчан да югалмый.
4.Мәкальләр белән эш.
Татар халкында эш, ял турында бик күп мәкальләр бар. Искә төшереп үтик әле. (төркемнәрне тыңлау.)
Карточкалар белән эш. (мәкальләр төзү.)
Калган эшкә кар ява.
Башлаган эшне ташлама.
Эш беткәч уйнарга ярый.
Бу бирем өчен “!” бирелә.
— Безнең кунагыбыз кем булды? (билгеләрне кулланып сүз төзү).
Өй эше бирү. (1 эш төрен сайлап алырга.)
1.”Эш беткәч уйнарга ярый” шигырен сәнгатьле укырга.
2. Шигырьдән өзекләр ятларга.
3.Үзегез теләгән башка эш төрен сайларга.
Выберите книгу со скидкой:
ОГЭ. География. Новый полный справочник для подготовки к ОГЭ
Математика. Новый полный справочник школьника для подготовки к ЕГЭ
Дошкольная педагогика с основами методик воспитания и обучения. Учебник для вузов. Стандарт третьего поколения. 2-е изд.
Считаю и решаю: для детей 5-6 лет. Ч. 1, 2-е изд., испр. и перераб.
Начинаю считать: для детей 4-5 лет. Ч. 1, 2-е изд., испр. и перераб.
Считаю и решаю: для детей 5-6 лет. Ч. 2, 2-е изд., испр. и перераб.
Пишу буквы: для детей 5-6 лет. Ч. 2. 2-е изд, испр. и перераб.
Русско-английский словарик в картинках для начальной школы
ОГЭ. Литература. Новый полный справочник для подготовки к ОГЭ
ЕГЭ. Английский язык. Новый полный справочник для подготовки к ЕГЭ
Рисуем по клеточкам и точкам
ЕГЭ. Информатика. Новый полный справочник для подготовки к ЕГЭ
БОЛЕЕ 58 000 КНИГ И ШИРОКИЙ ВЫБОР КАНЦТОВАРОВ! ИНФОЛАВКА
Влияние сенсорной интеграции на ребенка с ОВЗ в дошкольный период
Успейте записаться до 17 декабря!
Номер материала: ДБ-713981
Не нашли то что искали?
Вам будут интересны эти курсы:
Оставьте свой комментарий
Ответственность за разрешение любых спорных моментов, касающихся самих материалов и их содержания, берут на себя пользователи, разместившие материал на сайте. Однако администрация сайта готова оказать всяческую поддержку в решении любых вопросов, связанных с работой и содержанием сайта. Если Вы заметили, что на данном сайте незаконно используются материалы, сообщите об этом администрации сайта через форму обратной связи.
Все материалы, размещенные на сайте, созданы авторами сайта либо размещены пользователями сайта и представлены на сайте исключительно для ознакомления. Авторские права на материалы принадлежат их законным авторам. Частичное или полное копирование материалов сайта без письменного разрешения администрации сайта запрещено! Мнение администрации может не совпадать с точкой зрения авторов.