? Т І Л У Б А Р Ы С Ы
Тақырыбы:Әдептілік – әдемілік.
Мақсаты:
1.Адамгершілікке, кішіпейілділікке, жаман әдеттерден аулақ болуға баулу;
2.Адам бойындағы ұнамды, ұнамсыз қылықтарды ажырата отырып, әдеп әліппесін бойына дарыту. «Әдеп», «әдептілік» туралы түсініктерін кеңейту;
3.Әдептілікке, сыпайылыққа тәрбиелеу;
Көрнекі құралдар:
Адамгершілікке, әдептілікке байланысты түрлі суреттер, өсиет – нақылдар, құпия хаттар,үлкен ағаш және кіші ағаш.видеофильм.
Ө Т І Л У Б А Р Ы С Ы
Әдеп.
Сыйлап сәлем беремін,
Көршілерді көргенде.
Ізетті де білемін
Үйге қонақ келгенде.
Әдепсіз деп сөкпесін,
Апама айтып өкпесін.
— Бүгін біз әдептілік, адамгершілік туралы әңгімелесеміз.
Ассоцация
Әдепті бала; Әдепсіз бала;
Тақтаға жапырақсыз ағаштардың (үлкен, кіші) суреті салынған плакаттар ілінеді.Оқушыларға қағаздан жасалған ағаш жапырақтары таратылып беріледі. Жапырақтың артқы бетіне жақсы қасиеттер және жаман қасиеттер білдіретін сөздер жазылған. Оқушылар жапырақтардағы сөздерді дауыстап оқып, осы сөздер жақсы қасиетті сөздер болса- «үлкен ағашқа», жаман қасиетті сөздер болса «кіші ағашқа» іледі.
Әдепті, ақылды балалар қандай болуы керек екенін мына өлең жолдарынан тыңдап көрсек.
Су құйдым да құманмен, Бақшаны суарып, келді ол су алып,
Қолына мен әкемнің. Самауыр қайнатып, үйде де, түзде де
Содан кейін оған мен Қылығы өнеге, ұстазы бізге де
Орамалды әпердім. Ұнайды ол неге?
Әдептілік әліппесі
Ойын «Жалғастыр» мақал-мәтел.
«Сіз» деген әдеп,_______________________ «Біз» деген көмек.
Әдет-әдет емес,_________________________ жөн –әдет.
Ауру қалса да,___________________________ әдет қалмайды.
Әдепті бала _____________________________ Ата-анасын мақтатар.
Әдепсіз бала_____________________________ Ата-анасын қақсатар.
-Балалар,қандай ой түйдіндер?
Қорытындылау
— Балалар, біз бүгінгі сабағымызда әдептілік, сыпайылық жайлы сөйлестік. Әдепті, сыпайы балалар айналасындағыларға жағымды, сүйкімді екенін түсіндік. Әрдайым әдепті, сыпайы болуға, кездескен адамдармен амандасуды, кешірім сұрауды, өтінемін деген жылы сөздерді үнемі айтуға үйрендік. Жақсы мен жаман әдет қалыптарды ажыратуды, жақын адамдарға қамқорлық, оларға көмек көрсету дағдыларын үйрендік.
Сулейменова Айгуль Мукаевна
бастауыш сынып мұғалімі
Тәрбие сағаты Сыныбы 3 «А»
1. Оқушыларды адам бойындағы ұнамды, ұнамсыз қылықтарды ажырата отырып, әдеп әліппесін бойына дарыту. «Әдеп», «әдептілік» туралы түсініктерін кеңейту;
2. Оқушылардың сөздік қорларын молайту, әдептілік пен әдепсіздік туралы өз ойларын қорытып, тұжырымдай білуге үйрету.
3. Адамгершілікке, кішіпейілділікке, жаман әдеттерден аулақ болуға тәрбиелеу
Көрнекілігі: Әдептілікке байланысты сөздер суреттер, слайдтар,постерлер,маркерлер
Сабақтың жоспары
1. Кіріспе:
1-топ: «Кішіпейілділер» тобы: Үлкенге де сіз,
Барша жанды құрметтеп,
2-топ: «Әдептілер» тобы: Аулақ жүріп жаман қылық,әдеттен,
Үйренеміз жақсы мінез,әдептен.
3-тобы: «Ізеттілер» тобы: Жақсыдан үйрен,
4-тобы: «Инабаттылар» тобы: Кім үлкенді сыйласа,
Кім үлкенді тыңдаса
Үлкен болған кезінде
Сыйлы болмақ өзі де.
2 – оқушы:- Әдемі адамның бәрі әдепті бола ма?Әдептілік дегеніміз өзін-өзі кез-келген ортада ұстай білу. Ол әдемі болмаса да, өзін-өзі ұстай білсе – әдепті.
4-оқушы:- Мектепке біз барғанда
Жолыққан бар жандарға
Ақниетпен пейілмен,
Қайырлы таң!- дейміз біз
Күндіз де елді елейміз
Қайырлы күн!- тілейміз.
8- оқушы:- Үлкен адамға сәлем беру кіші адамның міндеті. Қазақта «Алыстан алты жасар бала келсе, алпыс жастағы қария сәлем береді» деген бар. Ал кездескен кезде кіші адам үлкен сәлем бермей кетсе, ол әдепсіздік, көргенсіздік, сәлем беру имандылық, инабаттылық, көргенділік, мәдениеттілік белгісі.
10-оқушы:- Сыйлап сәлем беремін,
Көршілерді көргенде.
Ізетті де білемін
Үйге қонақ келгенде.
Әдепсіз деп сөкпесін,
Апама айтып өкпесін.
11- оқушы:- Әдептілікті бізге кім үйретеді?
— Атам маған әманда Алдын орап кісінің,
Әдепті жан бол деген. Кесіп өтпей көлденең.
Атам маған әманда Өзгелерден өзімді
Кішіпейіл бол деген. Санамаймын жоғары.
Мақтанбауды жөн көрем. Желпінгенім жоқ әлі.
Әділетті бол деген.
Жүрем тура жолменен.
18-оқушы:-«Жақсы мен жаман» Қ.Баянбай (Әдебиеттік оқудан шығармаларды еске түсіру)
19-оқушы:- Абайдың «Адам болам десеңіз»өлеңін талдау
6. Көрініс: Ситуациялық жағдай (тақтадан сурет көрсету)
Әдеп
Арман мен Аян қалада тұрады. Екеуі де бір мектепте, бір сыныпта оқиды. Бүгін автобустың алдыңғы орындығына жайғасқан екеуі мектепке келе жатты. Алдыңғы есіктен қолындағы сөмкесін әзер көтеріп әжей кірді.
Аян орнынан тұрып, әжейге орын берді. Ал Арман болса көрмегенсіп, теріс қарап отыра берді.
Бір уақытта әжей, орнынан тұрып, түсуге ыңғайланды да, сөмкесінен екі алма алып, Аянға берді. Әжей Аянның әдептілігіне сүйсініп, алғысын білдірді.
— Ал балалар сендер не істер едіңдер?
— Арманның істеген ісі дұрыс па?
— Әдептілікке жата ма?
7. Көрініс: Ситуациялық жағдай
Шарты: Әр топ өз атынан сөздер құрастырады(1минутта)
9. Әдептілік туралы мақалдар :
«Ізеттілер» тобы: «Сыпайы сөздер»
«Инабаттылар» тобы : «Мектептегі әдептілік»
11. «Мен әдепті баламын» әні орындалады.
Т?рі: аралас саба?
К?рнекілігі: на?ыл с?здер, с?зж?мба?, суреттер.
Саба?ты? барысы:
Т?бе? бір к?кке жетеді.
Т?ртіпсіз бала к?йініш
Т?мендеп басы? кетеді.
Балалар, бізге бірнеше хаттар келіпті. Енді сол хаттарды о?ып с?ра?ына жауап беріп к?релік.
Жол беремін амандасамын.
?депті жан бол деген
С?лемдесу т?рлерін атау.
7– о?ушы. Сырттан келген мейман?а
8 – о?ушы. «?йге кірі?із»деп т?р беріп –
9 – о?ушы: Есік ашып, енгізіп,
Мақсаты: Оқушыларға әдептілік сөзінің мағынасын жете түсіндіру. Адамгершілікке, қарапайымдылыққа, кішіпейілділікке, әдепттілікке өз халқының салт-дәстүрін үйрене отырып, жаман әдеттерден аулақ болуға тәрбиелеу.
Әдептілікке сыпайылыққа жақсы мен жаманды айыра білуге, үлкендерді сыпайылыққа жақсы мен жаманды айыра білуге, үлкендерді сыйлауға құрметтеуге тәрбиелеу.
Тәрбиелелік мәні: Әдептілік тәрбиесін бала бойына сіңіру, ақыл-ой, адамгершілікке, инабаттылыққа тәрбиелеу.
Әдісі: сұрақ – жауап, баяндау, әңгімелеу.
Көрнекілігі: нақыл сөздер, сөзжұмбақ, суреттер.
Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылардың назарын сабаққа аудару
Мақсат қою кезеңі. Оқушыларды бүгінгі сабақтың мазмұнымен таныстыру.
Әдептілік – адамгершілік. Кішіге мейірімді, досыңа қайырымды, үлкенді, ата – анаңды сыйласаң Отаныңның мақтанышы боласың. Адамның әр күнгі іс – қимылы соны айтып көремін. Таңертеңгі күнің сәлеммен, қошеметпен басталса, ол – нағыз адамгершілік.
Ендеше әдептілікті қалай түсінеміз айтып көрелік.(Оқушылардың жаттаған тақпақтары).
– оқушы.Ата – ананың тілегі,
Адам болып өскенің.
Адал болып өскенің.
– оқушы. Әдептілік дегенің
Әуре сарсаң әлегің.
– оқушы. Тәртіпті бала сүйеніш
Төбең бір көкке жетеді.
Тәртіпсіз бала күйініш
Төмендеп басың кетеді.
Балалар, бізге бірнеше хаттар келіпті. Енді сол хаттарды оқып сұрағына жауап беріп көрелік.
Көшеде біреу жөн сұраса не істейсің? Асықпай түсіндіріп беру.
Үлкен кісімен қашанда қалай сөйлесу керек? Үлкен кісіге сіз деп сөйлеу керек.
Өзіңнен үлкен кісілер әңгімелесіп отырғанда не істеу керек? Үлкендердің сөзін бұзып, сөзге араласпайды.
Алдыңнан үлкен кісі шыққанда не істеу керек?
Жол беремін амандасамын.
– оқушы.Атам маған әманда
Әдепті жан бол деген
Жасы үлкенге жол берем.
– оқушы. Алдын орап кісінің
Кесіп өтпей көлденең.
Сәлемдесіп қол берем. 6 – оқушы. Көршілерді көргенде.
Сыйлап сәлем беремін. Әдепсіз деп сөкпесін.
Анама айтып өкпесін.
Сәлемдесу түрлерін атау.
Сәлемесіз бе? Армысыз әже?
Ассалаумағалейкум ата. Амансыз ба?
Әдепті бала қандай болу керек?
7– оқушы. Сырттан келген мейманға
Сәлем беріп қол алса,
Бірінші еткен құрметің.
8 – оқушы. «Үйге кіріңіз»деп төр беріп –
Жылы қабақ танытса-
Екінші еткен құрметің.
9 – оқушы: Есік ашып, енгізіп,
Төрге отырғызып, қол алса
Үшінші еткен құрметің.